Actualiteit

Actualiteit: Zomer, Herfst en Winter 2009, Lente 2010

Enkele spreuken als sfeerschepping:

“Zwijg, luister en begrijp”

“Spreken is Zilver
Zwijgen is Goud.
Luisteren is Diamant
Begrijpen is Briljant”

“Ons geheim verhaal is voor intimi”

“Wijsheid is Stilte
Stilte is Verwondering”

“Samenleven is een constructieve Illusie”

“Dromen Werkt”

Copyright ©2008 Fons Verhoelst

Overzicht van actualiteit

– Aanbod en data: lessen, lezingen, koor, toneel, … 2007 – 2008 – 2009 – 2010

– Recente publicaties 2004 – 2010

– Recente interviews in scripties van studenten 2004 – 2010

– Op TV en Radio 2004 – 2010

– Aanbod van  nieuwe lezingen in 2008 – 2010

– In voorbereiding, boek en teksten 2010

– Overzicht van mijn aanbod van lezingen in 2008 – 2010

– Teksten waar ik nu aan werk  2009 – 2010

– “Fit in je hoofd, goed in je vel” Campagne van de Vlaamse gemeenschap Geestelijke Gezondheid  01-02-03-04-05-06

Vakantiedagen 2009 1 – 4 januari,  1 – 3 mei, 10 – 27 mei tot 2 juni, 5 juli tot 21 juli, 19 december tot 3  januari 2010,

Aanbod Koren waarin ik zing Hortus Musicalis:

Kalender 2007 en 2010

27 januari (nam.):  Provinciale wedstrijd – Provinciehuis Leuven

8 april om 21h: Paaswake – Sint-Pieterskerk Pellenberg

29 april 14h : Koorontmoeting Abdij Vlierbeek

5 – 7 Oktober  2007:  koorweekend in Sol Cress , Ardennen in Spa

1 november 2007:  Hoogmis Allerheiligen – Sint-Pieterskerk Pellenberg

24 december 2007:  Sint-Pieterskerk Pellenberg – Kerstviering

1 maart 2008 Lustrum  viering Hortus Musicalis 30-jarig bestaan.

In 2008 viert Hortus Musicalis zijn dertigste verjaardag. Ter gelegenheid van deze lustrumviering wordt een uniek concert georganiseerd, dat volledig
gewijd zal zijn aan sacrale muziek uit de barok en de klassieke periode. Er worden werken gebracht van Wolfgang Amadeus Mozart, Michael Haydn, Antonio
Vivaldi, Giovanni Battista Pergolesi. Hoogtepunt wordt ongetwijfeld de uitvoering van het prachtige “Stabat Mater” van Antonio Maria Bononcini, een
muzikale zetting voor soli, koor, strijkers en continuo.

Samen met Hortus Musicalis treedt ook het Kamerensemble Piacevole op. Het vijfkoppige ensemble zorgt niet alleen voor de begeleiding van de vocale
werken, maar brengt ook enkele instrumentale werken uit dezelfde periode. En er wordt een beroep gedaan op vier vooraanstaande solisten: Elisa Gäbele
(sopraan), Marnix Decat (contratenor), Koen Vereertbrugghen (tenor) en Eric Ruis (bas).

Het concert heeft plaats op zaterdag 1 maart 2008 om 20.00 uur in de zaal
P.B.E., Diestsesteenweg 126 te 3210 Linden-Lubbeek. Een inkomkaarten kost 10
EUR en is te verkrijgen op het telefoonnummer 016 / 46.26.87 of bij mij 016 462732

Muzikale groeten, Fons Verhoelst,

Kom mee vieren, ik zing reeds dertig jaar als Bas in dit groeiend koor en geniet nog steeds van de schoonheid die we mogen creëren

22 maart 2008 Paaswake Kerk Pellenberg

19 juli 2008, 15 uur, Kerk Pellenberg, huwelijksviering Rosalien Ollevier en Gilles De Gheest

15 november 2008 Volkorenconcert 11 11 11 Lubbeek in kerk van Binkom 20 uur samen met vijf andere koren

14 december 2008 20 uur Kerstconcert in Kerk Pellenberg

21 december 2008 20 uur Kerstconcert in Kerk Montenaken

24 december 2008 20 uur 30 Kerstmis in kerk van pellenberg

22 maart 2009 Hoogmis in Sint – Pieter te Leuven

11 april 2009 Paasviering Sint – Pieter Pellenberg 21 uur

07 juni 2009  Artiestenmis in de Sint Carolus Borromeus kerk (Rubenskerk) Antwerpen 11 uur 30

21 avond 20 u en 22 namiddag 16 u november 2009 Najaarsconcert Hortus Musicalis Pellenberg

“Inmortel Songs” Koormuziek over lijden, dood en eeuwigheid met orgel en   koperblazers.

24 december kerstmisviering in kerk van Pellenberg

Koor Caran d’Ache

05 juli 2009 Westende Cenakel 11 u 30 Misviering

Gregoriaans koor

Sint – Pieters kerk Pellenberg Misvieringen op belangrijke feestdagen tenzij Hotus Musicalis zingt

Aanbod Toneelgroep Boven den Berg Pellenberg

www.bovendenberg.be

Kalender 2007 en 2008

‘Luchtige veertjes!’ (auteur: Derek Benfield; regie: Marleen Sterck).

Er werd gespeeld op vrijdag 8/12, zaterdag 9/12, vrijdag 15/12 en zaterdag  16/12 en dit telkens om 20 uur én op zondag 10/12 om 15 uur. in Parochiezaal

Het werd een zeer succesvolle opvoering!

‘Slippers’ een stuk van Alan Ayckbourn in een regie van Steven Devillé van vrijdag 27/4 tot zaterdag 5/5/2007 in Parochiezaal

‘De Stoel’ van Stanislavski auteur: Guido Van Meir in regie van Maria Goossens van vrijdag 7/12 tot en met zaterdag 15 december 2007 in Parochiezaal van Pellenberg

‘Frankenstein” of Smrntwsk alleen! van Hugo Mathyssen, regie Pol Anrijs opvoering 24, 25, 30 april en  2, 3, mei 2008

‘Verwarringen’ Ayckbourn, regie Rik Struyven, voorstellingen: 5-6-11-12-13 december 2008

‘Midzomernachtsdroom’ William Shakespeare, Regie: Jona den Aantrekker, voorstellingen 5, 6, 11, 12 en 13 juni 2009 Parochiezaal Pellenberg om 8 u.

‘Och Mengs’ van Stany Crets regie Bart Rasschaert 4, 5, 10, 11 en 12 december 2009 om 20 u.

Parochiezaal Pellenberg

Aanbod geprogrammeerde lezingen  of studienamiddagen 2006 – 2009

Mijn hand die meedeelt: “ik heb niet de waarheid maar ik vertel een verhaal dat u helpt begrijpen”!

januari 2007

05 januari 2007 Aarschot bij Dr Moons D.  Samenkomst over “Film, Psychiatrie en Psychotherapie”

16 januari 2007 Heverlee voor leerlingen 6de jaar ASO School Heilig Hart , voormiddag 8h30 tot 10h30 over “Relatievorming en seksualiteit”

27 januari 2007 Brugge, “Brugge Business School” en Vlekho, “Arbeidsomstandigheden en zorg” voormiddag (uitgesteld)

februari 2007

01 februari 2007 Heverlee voor leerlingen 6de jaar ASO School Heilig Hart , voormiddag 8h30 tot 10h30 over “Relatievorming en seksualiteit”

verplaatst naar 3 mei 2007

14 februari 2007  Beveren Waas voor CRM Valentijnsavond: “Liefde en Seksualiteit na je vijftigste” namiddag

maart 2007

02 maart 2007 Spa in Sol Cress, voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag  over “Seksualiteit na je vijftigste”

06 maart 2007 Houffalize, Ol Fosse d’ Outh, Stichting Lodewijk de Raet, namiddag, 9h30 tot 13h  over “Seksualiteit na je vijftigste”

april 2007

25 april 2007 Brussel voor Vlaamse Gemeenschapscommissie, directie Welzijn en Gezondheid Lombardstraat 41 3de verdiepîng   voormiddag 11h30 – 14h15 “Liefde roest niet”

mei 2007

3 mei 2007 Heverlee voor leerlingen 6de jaar ASO School Heilig Hart , voormiddag 8h30 tot 10h30 over “Relatievorming en seksualiteit”

04 mei 2007 Halle Zoersel St Martinus Hoeve, voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag  over “Seksualiteit na je vijftigste”

08 mei 2007 Mechelen, Katholieke Hogeschool, “Posthogeschool vorming” van “revalidatieverpleegkunde”, voormiddag,

over “Psychologische begeleiding van brandwondenpatiënten” (uitgesteld)

25 mei 2007 Bornem 14h30 “Gezond en zinvol ouder worden”Kleine zaal van de Sint – Bernardus-Abdij, Kloosterstraat, 71, 2880 Bornem

juni 2007

12 juni 2007 Heverlee, AC motel,  middagnascholing Medisch Centrum voor Huisartsen (MCH) van Leuven over “Een arts is ook maar een mens: Burnout en psychologische problemen bij de hulpverlener”

Inleiding: de rode draden in mijn verhaal

1° Het beroep van huisarts als context, wat is de basisdynamiek van deze relatie met de patiënt en de vier basiskwaliteiten van een hulpverleningsrelatie

2° Veranderingen in het denken over gezond leven en over hulpverlening in de post moderne tijd

3° De veranderingen doorheen de levensloop in zijn persoonlijk leven, in zijn gezin en in zijn beroepsuitoefening en psychologische problemen en burnout

4° Hulpverlening bij de hulpverlener en bij de collega: o.a over het belang van psychotherapie en filosofische consultatie, ook als leermoment

5° Enkele specifieke problemen

26 juni 2007 Blankenberge, Florial Club, Koning Albertlaan  59, voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag,

over “Seksualiteit na je vijftigste”

september 2007

04 september 2007 Borzé (Laroche) Natuurcentrum voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag, over “Seksualiteit na je vijftigste”

11 september 2007 Houffalize, Ol Fosse d’ Outh, Stichting Lodewijk de Raet, namiddag, 9h30 tot 13h  over “Seksualiteit na je vijftigste”

14 september 2008 Aarschot bij Dr Moons D.  Samenkomst over “Film, Psychiatrie en Psychotherapie”

21 september 2007 De Panne Hotel Wielingen voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag, over “Seksualiteit na je vijftigste”

22 september 2007 Eerstelijns Symposium Gasthuisberg Leuven“Hulpverlening voor de hulpverlener”(gaat niet door)

27 september 2007 Leuven voor AN-BN (vereniging anorexia nervosa en boulimia nervosa) 9h30 in het inloophuis Blijde Inkomststraat 113 Leuven

over “Gezond leven is leven met gezond verstand” en een verhaal over de betekenis van het samen eten.

Gezond leven heeft niet alleen, en zelfs niet zozeer te maken met een gezond lichaam maar met wat men er mee doet. Is men zinnig bezig of niet!?

Ik vertel een verhaal over de relationele betekenis van eten en vooral van samen eten. De tafelgemeenschap is een goede weergave van de bedgemeenschap. Ook de sociale gemeenschap gebruikt eten en samen eten bij feesten en rituelen. Samen maaltijd vieren is zelf gemeenschap constituerend.

Wordt ik gehoord aan tafel? Kan ik mijn sociaal masker afleggen bij mijn tafelgenoten? Kunnen we dromen en plannen maken of zijn we alleen bezig met eten? Is er intimiteit in het samen zijn ter gelegenheid van het samen eten?

Een eetprobleem, bij wie ook is meestal een gezinsprobleem. Bij therapie werkt men best met heel het gezin!? Word ik aan tafel erkend en herkend in mijn leeftijdsloop en mag en kan ik er bij zijn vanuit en met mijn normale levenscrisissen. Ben ik het zwarte schaap dat beladen wordt met de zonden van Israël en word ik de woestijn ingestuurd? Ben ik degene die naar de hulpverlener moet of zelfs in de kliniek moet opgenomen worden?

Naast individuele psychotherapie is ook gezinstherapie aangewezen. Uitzonderlijk moet er ook lichamelijk ingegrepen worden.

We stoppen best met eetstoornissen te verbijzonderen maar geven ze terug hun plaats in de context van heel ons pogen om gezond te leven.

Eten en eten geven is één van de primaire vormen van zorg voor onszelf maar ook voor mekaar. Het is één van de eerste vormen van van lichamelijk en intiem contact.

oktober 2007

10 oktober 2007 Temse   Salons Den Oever, Oeverstraat 30 9140 Temse  om 19h45 voor Markant over “Puzzelgezinnen”

13 oktober 2007 Berchem  zaterdag namiddag voor de “Vereniging van Verlegen Mensen”

“Een verhaal over hoopvolheid om iets te vertellen over de depressieve en verlegen mens”

25 oktober 2007 Sint-Niklaas om 14h voor de Landelijke Gilde en KVLV over “Ouder worden als stijgende levenslijn”

November 2007

7 november 2007 Wetteren voor SIT

16 november 2007 Blankenberge, Florial Club, Koning Albertlaan  59, voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag,

over “Seksualiteit na je vijftigste”

22 november 2007 Lichtaart avondvoordracht voor de Landelijke Gilde  KLJ lokaal in de Molenstraat

over  Gezonde Seksualiteit voor elke mens en in de loop van elke levensfase”

Nu alles mag en alles kan, nu alles moet mogen en alles moet kunnen worden we geconfronteerd met een heel complexe menselijke opgave goede en intieme seksualiteit te beleven in alle levensfasen.

Ik zal u een verhaal vertellen over de veranderlijkheid van onze seksualiteit doorheen onze levensloop. Het wordt altijd anders en hopelijk geven we onszelf de tijd in en doorheen de veranderlijkheid van een relatie om

seksualiteit in al zijn facetten mee te maken en te doorleven.

Schema van de lezing:

Vooraf wat, wie ik ben om dit verhaal te vertellen, hoe ik dit verhaal vertel en aan wie ik mijn verhaal vertel en het belang van ieders geheim verhaal voor gezonde seksualiteit

1° De veranderingen in de huidige post moderne tijd in het denken over intieme seksualiteit

2° De veranderingen doorheen de levensloop in de beleving van intieme seksualiteit, van de conceptie waarbij we ontstaan en gemaakt worden in een intieme seksuele akt of niet!? tot aan het gezond sterven in alle intimiteit!?

3° De kwaliteit van een gezonde intieme seksuele relatie

4° Hoe kunnen we er het beste van maken en wat maakt dat het een boeiend en gezond seksueel leven wordt tot op hoge ouderdom

5° Wat doen we best als we hulp nodig hebben bij problemen met onze intieme seksualiteit.

januari 2008

15 januari 2008 Heverlee voor leerlingen 6de jaar ASO School Heilig Hart , voormiddag 8h30 tot 10h30 over “Relatievorming en seksualiteit”

24 januari 2008 Heverlee voor leerlingen 6de jaar ASO School Heilig Hart , voormiddag 8h30 tot 10h30 over “Relatievorming en seksualiteit”

februari 2008

12 februari 2008 Geel  om 19h45 voor Markant over “Puzzelgezinnen”

15 februari 2008 Houffalize, Ol Fosse d’ Outh, Stichting Lodewijk de Raet, namiddag, 9h30 tot 13h  over “Seksualiteit na je vijftigste”

19 februari 2008 Betekom, infoavond voor ouders humanioraleerlingen  “Sociaal (v)aardig door het leven”

20 februari 2008 Oppuurs voor ORKA, namiddag “Leren omgaan met ouder worden en zijn gevoelens binnen de relatie, Pijn – Relatie – Seksualiteit”

21 februari 2008 Tienen  om 19h45 voor Markant over “Puzzelgezinnen”(gaat niet door)

maart 2008

6 maart 2008 Kessel-Lo, Kesseldal, voor KBC “Zinvol ouder worden”

18 maart 2008 Poederlee Landelijke Gilde, Gezonde seksualiteit in alle levensfasen doorheen de  levensloop”

28 maart 2008 Aarschot bij Dr Moons D.  Samenkomst over “Film, Psychiatrie en Psychotherapie”

april 2008

8 april 2008 De Panne Hotel Wielingen voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag, over “Seksualiteit na je vijftigste”

11 april 2008 De Panne Hotel Wielingen voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag, over “Seksualiteit na je vijftigste”

17 april 2008 voor SIT Dendermonde  “De ontmaskering van de depressie”

24 april 2008 voor huisartsen Wetteren “Een arts is ook maar een mens: Burnout en psychologische problemen bij de hulpverlener”

25 april 2008 Filmkamer film: “Alska Mej” of “Love me” Zweedse film van Kay Pollak over abandonisme en hechtingsproblemen bij een meisje van 14 jaar.

30 april 2008 Houffalize, Ol Fosse d’ Outh, Stichting Lodewijk de Raet, namiddag, 9h30 tot 13h  over “Seksualiteit na je vijftigste”

mei 2008

21 mei 2008 Kessel-Lo, Kesseldal, voor KBC “Zinvol ouder worden”

juni 2008

3 juni 2008 Houffalize, Ol Fosse d’ Outh, Stichting Lodewijk de Raet, namiddag, 9h30 tot 13h  over “Seksualiteit na je vijftigste”

27 juni 2008 Blankenberge, Florial Club, Koning Albertlaan  59, voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag,”Seksualiteit na je vijftigste”

september 2008

12 september 2008 Blankenberge, Florial Club, Koning Albertlaan  59, voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag,”Seksualiteit na je vijftigste”

27 september 2008 Malle, namiddag “Gescheiden… en dan?”

oktober 2008

03 oktober 2008 Beerse, Janssens Farmaceutica, “Seksualiteit na je vijftigste”

06 oktober 2008 Beerse, Janssens Farmaceutica, “Seksualiteit na je vijftigste”

15 oktober 2008 Leuven, Vormingplus Oost – Brabant 19h30 “Gezinsleven en relatieleven onder al zijn vormen: de kwaliteit van het samenleven”

Romaanse Poort Leuven (gaat niet door)

29 oktober 2008 Heverlee, Vormingplus Oost – Brabant 19h30 in Paul va Ostaijenlaan 22 3001 Heverlee

“Gezond leven en de normale levenscrisissen in de menselijke levensloop”

31 oktober 2008 Blankenberge, Florial Club, Koning Albertlaan  59, voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag,”Seksualiteit na je vijftigste”

november 2008

6 november 2008 Brussel voor Ambtenaren FOD Vooruitgangsstraat 56 1000 Brussel “Veranderende relaties en seksualiteit”

12 november 2008 Leuven, Seniorama 14 uur tot 16u30 “Omgaan met veranderingen in het leven”   Veranderingen in het denken over gezond leven.

17 november 2008 Veurne,  voor de Gezinsbond in lokaal Zonnebloem Zuidstraat 67 8630 Veurne “Gezond leven is leven met gezond verstand”

19 november 2008 Leuven, Seniorama 14 uur tot 16u30 “Omgaan met veranderingen in het leven” Veranderingen in de normale levenscrisissen in de levensloop

20 november 2008  Temse,  voor OVOSIT (Thuisverzorging) Temse en Kruibeke, 19u30

“Omgaan met angst, met stress, met verdriet, met intimiteit, eten, slapen, seks, passie… of over het spreken van het lichaam”

december 2008

2 december 2008 Brussel – Wemmel 10 uur voor Ambtenaren FOD Vooruitgangsstraat 56 1000 Brussel “Veranderende relaties en seksualiteit”

3 december 2008 Leuven, Seniorama 14 uur tot 16u 30 “Omgaan met veranderingen in het leven” Veranderingen in de hulpverlening bij veranderingen in het leven

9 december 2008 Houffalize, Ol Fosse d’ Outh, Stichting Lodewijk de Raet, namiddag, 9h30 tot 13h  over “Seksualiteit na je vijftigste”

januari 2009

9 januari 2009 Temse voor OKRA Waas en Dender in zaal “Roxy” Stationstraat 29 9140 Temse “Ouder worden als stijgende levenslijn”

14 januari 2009 Heverlee voor leerlingen 6de jaar ASO School Heilig Hart , voormiddag 8h30 tot 10h30 over “Relatievorming en seksualiteit”

21 januari 2009 Heverlee voor leerlingen 6de jaar ASO School Heilig Hart , voormiddag 8h30 tot 10h30 over “Relatievorming en seksualiteit”

27 januari 2009 Spa in Sol Cress, voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag  over “Seksualiteit na je vijftigste”

30 januari 2009 Spa in Sol Cress, voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag  over “Seksualiteit na je vijftigste”

februari 2009

6 februari 2009 Spa in Sol Cress, voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag  over “Seksualiteit na je vijftigste”

9 februari 2009 Temse voor Okra Academie Waterkant in zaal Roxy, namiddag “Het ouder worden als stijgende levenslijn”

10 februari 2009 Brussel voor Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen, Senioren Consulentenvorming, namiddag “Geestelijke gezondheid en geestelijke gezondheidszorg”

maart 2009

19 maart 2009 Brussel voor Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen, Senioren Consulentenvorming, namiddag  “Relaties en seksualiteit bij Senioren”(gaat niet door)

19 maart 2009 Linter voor GOAL Eerstelijnsgezondheidszorg  over “Het helpen va&n mensen als beroep”

21 maart 2009 Leuven  voor Teleonthaal over “Over de drempel, verwijzing naar professionele hulpverlenng”

28 maart 2009 Brussel voor Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen, Senioren Consulentenvorming, namiddag  “Relaties en seksualiteit bij Senioren”(gaat niet door)

31 maart 2009 Brussel voor Ambtenaren, namiddag  “Verandering in relaties, seksualiteit en zingeving na het pensieon”

april 2009

17 april 2009 Spa in Sol Cress, voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag  over ” “Seksualiteit na je vijftigste”

24 april 2009 Spa in Sol Cress, voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag  over “Seksualiteit na je vijftigste”

29 april 2009 Kessel-Lo, Kesseldal, voor Rotary (dames)  avond om 19 u. over “Gezond leven en de normale levenscrisissen”

mei 2009

04 mei 2009  Brussel voor Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen, Senioren Consulentenvorming, namiddag over “Levensvragen bij ouderen”

12 mei 2009 Aarschot voor Sen, voor hulpverleners van blinden en slechtzienden over

“Hulpverlening voor jongeren met een visuele handicape in hun puberteit, en aanvaarding van hun handicap”

juni 2009

19 juni 2009 Houffalize, Ol Fosse d’ Outh, Stichting Lodewijk de Raet, namiddag, 9h30 tot 13h  over “Seksualiteit na je vijftigste”

September 2009

13 september 2009 Tienen,  over “Een arts is ook maar een mens: Burnout en psychologische problemen bij de hulpverlener”

Inleiding: de rode draden in mijn verhaal

1° Het beroep van huisarts als context, wat is de basisdynamiek van deze relatie met de patiënt en de vier basiskwaliteiten van een hulpverleningsrelatie

2° Veranderingen in het denken over gezond leven en over hulpverlening in de post moderne tijd

3° De veranderingen doorheen de levensloop in zijn persoonlijk leven, in zijn gezin en in zijn beroepsuitoefening en psychologische problemen en burnout

4° Hulpverlening bij de hulpverlener en bij de collega: o.a over het belang van psychotherapie en filosofische consultatie, ook als leermoment

5° Enkele specifieke problemen

oktober 2009

2 oktober 2009, Oostduinkerke Terhelme Stichting Lodewijk de Raet, namiddag, 9h30 tot 13h  over “Seksualiteit na je vijftigste”

6 oktober 2009, Leuven, Vormingplus Oost – Brabant 20 u in Jeugdherberg De Blauwput, Martelarenlaan 11 A, 3010 Leuven

“Ja we kunnen het” , Over de maakbaarheid van ons leven, crisissen horen bij gezond leven,een nieuwe kijk op gezond leven

13 oktober 2009, Leuven,  Vormingplus Oost – Brabant 20 u in Jeugdherberg De Blauwput, Martelarenlaan 11 A, 3010 Leuven

“Ja we kunnen het” De normale levenscrisissen in de menselijke levensloop”

14 oktober 2009, Leuven,  Seniorama 14 uur tot 16u 30 “Open en oprecht in gevoelens,vreanderingen in het omgaan met gevoelens in de postmoderne tijd”

20 oktober 2009, Leuven,  Vormingplus Oost – Brabant 20 u in Jeugdherberg De Blauwput, Martelarenlaan 11 A, 3010 Leuven

“Ja we kunnen het” Omgaan met problemen en hoe ons laten helpen als dat moet?

21 oktober 2009, Leuven,  Seniorama 14 uur tot 16u 30 “Open en oprecht in gevoelens,veranderingen in het omgaan met gevoelens doorheen de levensloop”

28 oktober 2009, Leuven,  Seniorama 14 uur tot 16u 30 “Open en oprecht in gevoelens, en wat met de hulpverlening”

november 2009

3 november 2009, Leuven , Vormingplus Oost – Brabant 19h30 in Paul van Ostaijenlaan 22 3001 Heverlee “Een overzicht van de psy – wereld”

6 november 2009  Spa in Sol Cress, voor Stichting – Lodewijk de Raet , voormiddag  over “Seksualiteit na je vijftigste”

17 november 2009 Noorderwijk voor Landelijke Gilde , s’avonds om 20 uur in Parochiecentrum, over “Gezonde Seksueel leven in alle levensfasen”

24 november 2009, Leuven, Vormingplus Oost – Brabant 19h30 in Paul van Ostaijenlaan 22 3001 Heverlee “Open en oprecht in gevoelens, over de kwaliteit van het samenleven in een relatie, in een gezin, op de werkvloer en in het sociale leven”

30 november 2009, Brussel voor Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen, Senioren Consulentenvorming, voormiddag “Partnerrelatie van ouderen,  veranderingen in de post moderne tijd”

namiddag om 16.30 uur Op Open Bedrijvendag Psychologie in de Nieuwe Valk Tiensestraat Leuven lezing over mijn Psychoanalytische en Filosofische Consultatie, een verhaal over de plaats van de klinische psychologie op de eerstelijnsgezondheidszorg.

december 2009

21 december 2009, Brussel voor Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen, Senioren Consulentenvorming, voormiddag “Partnerrelatie van ouderen, veranderingen in het persoonlijke en gezamenlijk leven”

januari 2010

7 januari 2010, Heverlee voor Neos, “Omgaan met veranderingen” namiddag om 3 uur in Jesuitenhuis Waversbaan Heverlee

15 januari 2010, Antwerpen voor mensen in scheiding in TPC Groenenborgerlaan 149 2020 Antwerpen 20 u. over “Gescheiden en dan?”

19 januari 2010, Heverlee  voor leerlingen 6de jaar ASO School Heilig Hart , voormiddag 8h30 tot 10h30 over “Relatievorming en seksualiteit”

20 januari 2010, Scherpenheuvel voor OCMW en Sociaal beleid in Den Egger om 20 u. over “De ontmakeringe van de depressie en de depressie als ontmaskering van het goede leven”

22 januari 2010, Heverlee voor Vorming-plus

26 januari 2010, Heverlee voor leerlingen 6de jaar ASO School Heilig Hart , voormiddag 8h30 tot 10h30 over “Relatievorming en seksualiteit”

februari 2010

3 februari 2010, Leuven,  Vormingplus Oost – Brabant 19h30 in Paul van Ostaijenlaan 22 3001 Heverlee “Gezond leven en omgaan met angst, stress, verdriet, agressie, intimiteit….”

maart 2010

1 maart 2010, Kumtich, voor Orka en de Landelijke Gilde  14 uur “Het belang van de geheimen en het geheim verhaal in het leven van elke mens”

3 maart 2010, Leuven, Vormingplus Oost – Brabant 19h30 in Paul van Ostaijenlaan 22 3001 Heverlee De ontmakering van de depressie en depressie als een ontmaskering van het goede leven”

moet nog bijgewerkt worden!

Recente Publicaties  in de media 2002 – 2009

o.a

In Feeling oktober 2002 “Vrouwen en woede”, Kwaad? Ik? Hoe kom je erbij? Geciteerd door Evy van Elsacker en Kristel Bruynseels p. 119 – 122

In Onder Ons april 2004

Referentie: BULKMANS Dirk, Goede seks begint aan tafel. Drs. Fons Verhoelst over seksualiteit en chronische zieken, in Onder ons (2004) april, p. 4-7.
Aard van het materiaal: tijdschriftartikel
Trefwoord(en): Ziekte – Seksualiteit – Pijn – Openheid – Gevoelens
Rubriek en nummer: R2/1721
Status: beschikbaar: http://www.kuleuven.be/thomas/lesgebeuren/obed/mediatheek/zoek.php?trefwoord=8763

In Antenne 2004,  Thema nummer “Seksuele Identiteit”  – 22ste jaargang nr. 3, p. 24 – 29,

“De Mens en zijn Seksuele Identiteit”, Eén van de geheime ontwikkelingsverhalen van de mens. (zie Psy – teksten) http://www.uvv.be
Klinisch en gezondheidspsycholoog, seksuoloog, filosoof en psychoanalytisch psychotherapeut Fons Verhoelst benadrukt in zijn artikel de relationele en existentiële context van seksualiteit en seksuele identiteit. Seksuele identiteit ligt aan de basis van onze ontwikkeling:men wordt iemand als man of als vrouw. Het maakt een man tot een man en een vrouw tot een vrouw. Duidelijk toch?Of niet?
Want kennen we niet allemaal ‘mannelijke mannen ’, ‘vrouwelijke vrouwen ’, ‘vrouwelijke mannen ’ en ‘mannelijke vrouwen ’?Sommigen voelen zich man én vrouw tegelijkertijd. Waar ligt dan nog het verschil? Seksuele identiteit is per definitie relationeel en complex. Men wordt maar man of vrouw in het verschil met de andere. Vreemd eigenlijk dat we voortdurend bezig zijn met wie we zijn als seksueel wezen, maar er niet of nauwelijks over spreken. Dat we ‘anders ’zijn of dat een ander ‘anders’ is, ligt blijkbaar moeilijk. Maar ook dit ‘anders ’zijn staat niet vast. De ontwikkeling van onze seksuele identiteit stopt niet. Verhoelst zegt hierover:”Het wordt steeds anders en men zal het altijd opnieuw met zich- zelf eens moeten worden en zichzelf steeds opnieuw vereenzelvigen”. Het is accepteren en loslaten.

De mens en zijn seksuele identiteit, één van de geheime ontwikkelingsverhalen van de mens
Fons Verhoelst Internet: Verhoelst zegt hierover:”Het wordt steeds anders en men zal het altijd opnieuw
met zichzelf eens moeten worden en zichzelf steeds opnieuw vereenzelvigen”. …

In Weekend Knack nr. 48, 24 november 2004, over Onder Vrouwen:  “Vrouwenvriendschappen”, interview met Guinevere Claeys. http://www.knack.be

In Plus Woman Lente/Zomer 2005Nr. 1, “Zo ben ik!”, “Beter in mijn vel dan toen ik 20 was”, interview met Leen Baekelandt   http://www.plusmagazine.be

In Reader’s Digest maart 2005, interview met Stefaan Anrys “Kwaliteiten van een relatie” www.rdb.be

In Laatste Nieuws vrijdag 22 april 2005, “Is uw baas een psychopaat?” Een tekst die niet overeenkomt met wat ik aan de telefoon over dit onderzoek vertelde.

Dit soort onderzoeken suggereren dat alle bazen dit soort kwaliteiten hebben! Dit is onzin!

In De Morgen dinsdag 11 oktober 2005, “Nooit meer regen”, gezondheid, “als de violen van de herfst plots een vrolijk walsje spelen,                                        interview met Tina De Gendt, over de samenhang van herfst en de geestelijke gezondheid.www.demorgen.be

Op Internet november 2005 http://www.partenamut.be/ Mutualité libre “L’homme et les saisons, c’est tout naturel”

“L’homme et les saisons, c’est tout naturel

La vie de l’homme ressemble fort à l’évolution des saisons, selon Fons Verhoelst, spécialiste en psychologie clinique et en psychologie de la santé. Ce n’est pas uniquement la mode qui suit les saisons, l’esprit fait de même.

Chaque saison est associée à un certain état d’âme. Le printemps représente la spontanéité, l’été est synonyme de joie, l’automne introduit la mélancolie et l’hiver s’accompagne de tristesse. Chacun vit les saisons à sa façon, évidemment, mais il est un fait que certains états d’âme sont typiques de certaines périodes de l’année.

Vivement la lumière

D’où viennent ces sautes d’humeur lorsqu’il faut froid ou humide? Il semblerait que ce n’est pas tellement le froid qui nous gêne, mais plutôt l’absence du soleil. L’insolation diminue à partir du mois de septembre et comme le soleil se positionne beaucoup plus bas, son intensité régresse et la lumière nous arrive à la rétine, ce qui nous rend fatigués, apathiques et parfois même dépressifs.

Paradoxe automnal

L’automne est une saison de contradictions: la nature se prépare à la mort en se parant des plus belles teintes. La gloire du soleil automnal est d’ailleurs incomparable et source d’inspiration pour beaucoup d’entre nous.”

Op Internet 18 oktober 2005 http://www.medinews.be/search.asp

Algemene gezondheid

Filosofie in de gezondheidspraktijk

Verantwoorde keuzes maken is de kern van geïntegreerd gezond leven. In een filosofische praktijk wordt de zoekende mens begeleid bij dit kiezen. Elke crisis in de levensloop betekent kiezen. Trouwens het woord crisis betekent keuze, veranderen, loslaten; met kansen en risico’s. Teksten over gezondheid zie: www.gezondheidspsycholoog.verhoelst.com<>

Filosofische Consultatie
contacteer : Verhoelst

Op Internet  4 December 2005 http://www.medinews.be/

opleidingen en bijscholing

Supervisie en Filosofische praktijk

Artsen, psychotherapeuten en hulpverleners in het algemeen hebben soms nood om stil te staan bij de “ethische keuzes” die hun patiënten en zijzelf maken.Daartoe is zowel supervisie, “consultation” als een filosofische consultatie een dankbaar “instrument”.
Informeer u en raadpleeg ook volgende website:
www.psychotherapeutfilosoof.verhoelst.com
<>

Psychotherapeut en Filosoof Verhoelst
contacteer :Drs. Fons Verhoelst,

15 April 2006 om 12u01   |   naar artikel  |   reageer
“samen eten”
Als gezondheidspsycholoog vind ik de laatste paragraaf van deze bijdrage over eten en ontbijten veruit het belangrijkste.
Als je wil weten of een gezin gezond leeft en wat de totale levenskwaliteit is van een koppel of van een gezin kijk je best naar de kwaliteit van het samen eten. Is de tafel verzorgd en staat er symbolisch of letterlijk een bloemetje op tafel. Is er intimiteit en aandacht voor mekaar. Is er tafelgemeenschap. Of is men uitsluitend bezig met het eten?
Kijk verder naar mijn teksten over gezond leven en over de vier basiskwaliteiten van een relatie op mijn website: www.gezondheidspsycholoog.verhoelst.com

In Weekend Knack nr.17, 26 april 2006 p 138 – 142:   over “Die depressie van de Azoren”, (Seizoensgebonden?) in een tekst van Guinevere Claeys (De invloed van de seizoenen op de mens)

“Ze zijn met vier. Ze zijn onderling fundamenteel verschillend. En ze doen meer met ons dan we denken. Van huppelende lentegekte tot diep inspirerende herfstmelancholie: de seizoenen beïnvloeden niet alleen de catwalk.” Guinevere Claeys  (Zie ook tekst in voorbereiding onderaan van deze actualiteit)

In Laatste Nieuws 24 augustus 2006, p 4, bijdrage over “Niemand neemt nog risico op vliegtuig” door Stijn Vanderhaeghe

In Laatste Nieuws 31 juli 2006, p 3, bijdrage over “Meer ruzies door hete zomer” door Stijn Vanderhaeghe en Gaetan Regniers

In La Derniere Heure 31 juli 2006 bijdrage  over “La canicule chauffe les cogneurs”, La police constate une hausse des plaintes en matière de violences         familiales, tapages nocturnes…

In De Morgen 26 augustus 2006, p 11, bijdrage over “Er hangt paniek in de lucht” door Tina de Gendt

In Plus Magazine September 2006, p 34 – 38, bijdrage over “Dringend gezocht: een overnemer (m/v) voor onze zaak” door Ludo Hugaerts

In Plus Magazine September 2006, p 34 – 38, bijdrage over “Qui va me succéder à la tête de mon entreprise” door Ludo Hugaerts

In Laatste Nieuws 27 oktober 2006, p 11, bijdrage over “Vlamingen schrijven massaal biografie” door Stijn Vanderhaeghe

In Laatste Nieuws 28 november 2006, p 13, bijdrage over “Pensioen steeds vaker de hel” door Peter Verbruggen

In Mensen Onderweg december 2006, nummer 10 Info 309 “De ontmaskering van de depressie”

Depressie is een wezenskenmerk van het menszijn zelf. Depressief zijn moet begrepen worden in heel het levensverhaal van elke unieke mens. Daarom zal helpen juist erin bestaan die mens beter en welwillend te begrijpen. Met ziekte etiketten en medicatie alleen kan men depressief zijn niet genezen. (Fons Verhoelst)

In De Morgen  donderdag 26 april 2007, p 31, bijdrage in “Lastige liefde op latere leeftijd”

Waar ik zelf de klemtoon leg op ouder worden als stijgende levenslijn en de positieve dynamiek in het ouder worden benadruk wordt hier met geen woord gerept over de totaal nieuwe kijk op dit onderwerp. Ook op de veranderlijkheid van de persoon  bij het ouder worden wordt niet vermeld. Men had een positieve benadering gevraagd en die hebben ze gekregen. In de verslaggeving blijft daar niets van over, in tegendeel!

In De Morgen  vrijdag 27 april 2007, Kaal Camps&Dewulf

Heel humoristisch maar zelfde commentaar als hier boven!

In Wetenschappelijke Tijdingen juni 2007, nummer 231 “Een arts is ook maar een mens: Burnout en psychologische problemen bij de hulpverlener”  Een kopij van deze voordracht kan u downloaden via website MCHarts/Stichting/downloads

In Mindmagazine oktober 2007 “De cruciale 30-ers crisis”, p. 136 – 141.

In Jaarboek  Sint-Pieterscollege  2007 “1957 – 2007, 50 jaar afgestudeerd ” p 78.

In Magazine  P over verliefdheid februari 2008

In de  Volkskrant (Nederland) artikel van Jorien de Lege, zaterdag 9 februari 2008 “Geen geheim is veilig”

In Libelle  27 november 2008 , p 16, (“Stroomversnellingen”) “Meegesleurd door het leven”  interview van Kaat Schaubroeck met mijn bijdrage over de levenscrisissen en hun cumulatie in   het leven

In Seniorama januari 2009, p 24 – 26 “Gezond leven en afscheid nemen in de normale levenscrisissen”

In Laatste Nieuws  3 januari 2009, p 20, bijdrage over “Nooit gedacht dat mensen zo eerlijk zijn” in bijdrage van Jelle Rits

In Mindmagazine  ?

Op TV 2004 – 2008

Op TV1, , 18-04-2004, Rob-rapport, een bijdrage over geluk, Rob Vanoudenhove op zoek naar de identiteit van de Vlaming vandaag,”Is de Vlaming gelukkig”

Op TV, Canvas, zaterdag 4-12-2004, 22h40 Nachtwacht, een bijdrage over “scheidingen en kinderen”, Jan Leyers:”wordt er te snel en te impulsief gescheiden?”

www.telesaurus.be, www.canvas.be .

Op VTM, mei 2005, “Edelfigurant” (rechter) in “De wet van Milo”

Op VT4 en VijfTV, Vanaf September tot November 2005, Psychologische begeleiding bij het programma “Afvallers”   www.vt4.be

Op een namiddag in Annevoie bij de afvallers

Op VT4 en VijfTV, 23 maart 2006, Als Psycholoog betrokken bij “10 jaar jonger” Els: Een consult in Pellenberg, verwerking van een litteken!

Woestijnvis, 3 april 2008, opname interview over “Gebruik van de M.M.P.I persoonlijkheidsvragenlijst, ook bij recht op rijbewijs?”.

Op ROBTV 30 oktober 2008, verhaal over het aanbod van spreuken voor de 600ste spreuk BZN

Op TV1, april 2009, Klasfoto 1957 Man Bijt Hond, Kommentaar bij onze klasfoto van het laatste jaar van de humaniora in het Sint       Pieterscollege in Leuven

Interview op Radio:

Op 4FM,  1 augustus 2006, morgenprogramma, interview met Els De Kraecker “Invloed van de lange hete zomer op de mens”

Interviews en bijdragen in scripties van studenten 2004 – 2005 – 2006

In “Onderweg”, juni 2005, over Praktische Filosofie door Eva Willaert Hoger Instituut Gezinswetenschappen, Brussel.

In “Het filosofisch consulentschap”, 2005, Psychotherapeut – filosofisch consulent  door Janssen Ann en Viane Marleen,

Hoger Instituut Gezinswetenschappen, Brussel.

In “Hoogsensitiviteit bij kinderen”   januari 2006 door Gybels Tine , Rega instituut Leuven

In “Het veranderde lichaamsbeeld van brandwondenpatiënten”, niet alleen je huid is verbrand 2005-2006 Sarah Crijns, Bachelor in de Verpleegkunde Leuven

In “Film en psychiatrie: een kwalitatief onderzoek naar het gebruik, van film,als psycho-educatief middel bij psychiatrische patiënten”                                   door Marie-Roos Wouters, 2007-2008

Aanbod nieuwe lezingen

recent: + “Seksualiteit in de veranderende maatschappij”

+ “Zin en nut van filosofische consultatie voor hulpverleners en managers”

+ “De vier seizoenen en de levensloop: een terugblik”

+ “Wat heeft een gezondheidspsycholoog te bieden aan een hulpverlener in de gezondheidszorg?”

+ “Zit moeder best aan de haard? Een maatschappelijk debat”

+ “Hoe een relatie boeiend houden?”

+ “Evenwicht tussen gezin, werken,  sociaal leven, vrije tijd, eten en slapen”

+ “zelfdoding een menswaardig sterven!?”

+ “Gezond leven in een puzzelgezin”

+ “Verlegen zijn hoort bij gezond leven, Hoe uzelf begrijpen als het uit de hand loopt en storend wordt?”

+ “Gezonde eet en leefgewoonten”, “Tafelgemeenschap als beeld van de kwaliteit van ‘t gezin”

+ “Onthaasting en relaxatie” (met eventueel een relaxatie oefening)

+ “Een (t)huis voor elke leeftijd”, “Een huis tot een thuis maken gedurende de gans levensloop”

+ “Een t(e)huis?”,  “Wonen en levensloop” of “Van geboortehuis tot sterfhuis” of “Humanisering van een tehuis”

+ “Wellness en genieten als levensdoel is erg geriskeerd, wellness, genieten en geluk zijn een surplus van zinnig leven!” Onthaasten en tijd nemen om u te   verwennen en te genieten is wel goddelijk!

Lezingen in gans Vlaanderen voor 250€ en 0.30/km, voor Vlaams Brabant 200€. (Prijs is bespreekbaar!)

Afspraak op admin@verhoelst.com  of langs contact op deze website

In voorbereiding:

boek over “Omgaan met crisissen en onverwachte situaties”  in voorbereiding bij Lannoo.

werk aan:

– tekst over “wonen”

– tekst over “intieme seksualiteit bij het ouder worden” (zie verder)

– tekst over “hulpverlening aan slechtzienden en blinden” (zie op deze pagina)

– tekst over “hulpverlening aan patiënten met brandwonden”

– tekst over “hulpverlening aan mensen met neuromusculaire aandoeningen”

– tekst over “kwaliteit” in de gezondheidszorg

– tekst over “vriendschap” en verschil tussen vriendschappen van meisjes en jongens

– tekst over zin en zingeving

– tekst naar aanleiding van mijn bijdrage op Nachtwacht over “kinderen bij het scheiden van hun ouders”

– tekst over biologiesering en medicalisering van de (geestelijke) gezondheidszorg (zie verder)

– tekst over de jongvolwassene, relaties en intieme seksualiteit  (zie verder)

– tekst over gezond leven met een handicap of met een chronische ziekte

– tekst over zelfdoding

– tekst over “De geestelijke gezondheidszorg voor senioren”

– tekst over  “Omgaan met psychische problemen op de werkvloer, stress, pesten en burnout”

– tekst over “De mens en de seizoenen, een heel bewogen en complex verhaal!” (zie verder)

suggesties zijn welkom op admin@verhoelst.com

Overzicht van mijn aanbod van lezingen in 2009 en 2010(dit kun je selecteren en printen)

Aanbod van lezingen, voordrachten, seminaries en studiedagen

Drs. Fons Verhoelst,  Klinisch en Gezondheidspsycholoog,

° 8.5.1938                          Seksuoloog, Filosoof,

Psychoanalytisch Psychotherapeut  (KUL)

Bijkomende opleiding in Gedragstherapie, Hypnotherapie, Relaxatie

Kerkweg 10 – 3212 Pellenberg ( bij Leuven ) Tel  016/ 462732 , Fax 016/464510

Rek.000 0161541 36          E-mail: fonsverhoelst@skynet.be

Website: www.verhoelst.com

Universitaire Ziekenhuizen K.U.Leuven

Van 1-10-1968 tot 31 mei 2003

-Supervisie psychologen en doktersassistenten,

-Diensthoofd revalidatie,

-Raadpleging  Neuromusculair Referentie Centrum Gasthuisberg Leuven

-Brandwonden Centrum Gasthuisberg Leuven

-Low Vision Centrum (blinden en slechtzienden) Sint Rafaël Leuven

-Psychiatrische en Psychotherapeutische  Raadpleging Sint Rafaël Leuven

-Psychotherapeutisch Centrum bij afd. C.I.C.,Angst en Depressie, Dagkliniek

Vanaf 1-6-2003 vorming en opleiding

Medisch Centrum voor Huisartsen Leuven ( M C H )

Vanaf 15-12-1973 tot31 maart 2004

Privé praktijk: Kerkweg 10 Pellenberg  016 462732

Docent van 1984 tot heden  Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen, Brussel 02 2406840

cursussen: Gezin en Gezond leven

Gezin en Seksualiteit,

Gezin en Professionele Hulpverlening – Psychotherapierichtingen en hulpverlening in het algemeen

Van 1989 tot 2001 Vormingscentrum Dr. Guislain Gent:

cursussen:

OSP: o.a. “Psychische ecologie, met psychologie van het wonen”, “ Gezondheid”,

Kaderschool: o.a. “Humanisering van het ziekenhuis”, “Psychologische onderbouw (van management)”,”Integrale kwaliteitszorg in het algemeen ziekenhuis”,

Van 1969 tot 1992: o.a.School voor verpleegkundigen, Hoger Instituut van de arbeid, Kern.
Voordrachtgever: gemiddeld dertig lezingen per jaar in gans Vlaanderen

Werksystemen met patiënten:   individueel, partners en gezin,

jongeren, volwassenen en senioren,

korte psychologische begeleiding en  langer durende psychotherapie

Echtgenoot van Dr. Danny Verstraeten, Dr. Psychologie, Psychoanalytica, Echtpaartherapeute

Praktijk – Bondgenotenlaan 3 3000 Leuven Tel. 016 224686, MCH Leuven 016 310100

Vader van Dr. Tijl Verhoelst ( Dr. Sterrenkunde) en Ir. Eefje Verhoelst  (Dra. Bio-ingenieur)

Hobby’s:   Videoliefhebber (maakt opnames+ videoverzameling o.a. over gezondheidszorg)

Werkte en werk als psycholoog mee met het productiehuis Kanakna o.a. Expeditie Robinson, Temptation Island, en met VT4 en TV5: De Afvallers.

Zingt in het koor “Hortus Musicalis” van Pellenberg
De mannier van presenteren van de lezingen

Vooraf: Wat ik ga vertellen en wie ik ben om dat verhaal te vertellen: ik vertel  één en ander over mijn opleiding en ervaring van waaruit ik dit verhaal vertel

Hoe ik dat verhaal vertel: niet hoe het moet, niet als pedagoog maar als een poging om de toehoorders zichzelf beter te laten begrijpen        (05 minuten)

Het verhaal over het thema                                                                                                                                                                                                                                   (85 minuten)

Na een pauze vraag en antwoord of naar keuze nog een vervolg op het verhaal                                                                                                                                 (30 minuten)

Om te eindigen met een wens naar het publiek toe

De voorwaarden voor deze spreekbeurten zijn telkens per aanvraag bespreekbaar.

De  prijs is 250 € per voor of namiddag of per avond en 0.30  euro’s/ Km verplaatsingsonkosten

De aangeboden onderwerpen situeren zich rond volgende thema’s:

1° Gezond leven is leven met gezond verstand Een geïntegreerd gezondheid’s denken (veel gevraagd!)

+ De veranderingen in het gezondheid’s denken in de laatste decennia, een kritische kijk!

+ De veranderingen in gezond leven doorheen de levensloop

+ De veranderingen in de gezondheidszorg

+ Wat als je hulp nodig hebt. Waar let je best op!

2° Gezond leven en de normale levenscrisissen in de menselijke levensloop (meest gevraagd)

+ In de door te maken normale levenscrisissen doorheen de menselijke levensloop zit men met zijn lichaam, met zijn ziel, met zijn “liefste omgevers” en met zijn zingeving overhoop.

+ Wat is een normale levenscrisis? Het is een moment van keuzes maken, veranderen en loslaten, met risico’s maar ook met kansen op een beter en een aan de levensfase aangepast leven

+ Een overzicht van de normale levenscrisissen

– in de individuele levensloop: van conceptie tot gezond sterven

– in het gezin waarin men geboren wordt en in het zelf gemaakt gezin: van vrije vrijerstijd tot terug alleen leven

– in de sociale groepen waar we deel van uit maken: in zijn beroepscarrière,  dorpsgemeenschap en hobby club

– en de bijkomende toevallige levenscrisissen (erge, ogenschijnlijk onbelangrijke en ook positieve levensgebeurtenissen

+ Als je niet oppast is de hulpverlening vaak een geriskeerde aangelegenheid

3° De postmoderne visie op het gezondheid’s denken en de gezondheidszorg

+ In de postmoderne tijd kan alles en mag alles maar je moet het zelf uitzoeken hoe je uw leven zult leven. De absolute prioriteit van de zorg voor het lichaam is vaak ziekmakend!

+ Het belang van het gezin of een goede thuis (welke vorm van samenleven ook)

+ Het denken in termen van gezonde levensstijl blijft vaak steken in het voorkomen van ziektes in plaats van zinnig en gezond te leven!

+ Gezond leven is vooral zinnig leven en dat kan men ook met een kapot lichaam, met psychische trauma’s, met minder sociale en relationele vaardigheden.

4° De hulpverlening door huisartsen of gezinsartsen, psychologen, verpleegkundigen, kinesisten, sociaalwerkers en vooral door de verschillende soorten psychotherapeuten

+ Wat betekent het wanneer men van helpen van mensen zijn beroep maakt?

– Een visie op professionele hulpverlening waarbij de mens als persoon prioritair is en niet zijn lichaam

– Vier basiskwaliteiten van een hulpverleningsrelatie

– Een geïntegreerde gezondheidszorg en haar vier invalshoeken

– Wat kunnen we leren vanuit de psychotherapie over het helpen van mensen in het algemeen

– Een kort woord over het ontstaan van het samenwerkingsakkoord tussen hulpverlener en patiënt (indicatiestelling)

5° Zin en nut van een filosofische consultatie voor de hulpverleners in de geestelijke gezondheidszorg

6° Gezondheidsopvoeding  op school, opvoeding tot relatie bekwaamheid, tot zinnig seksueel leven

– Alles kan en alles mag, nieuwe visie op opvoeding

– De crisis van de Puberteit en Adolescentie

– Waarover gaat het in een goed relatieleven (kwaliteiten van een relatie)

– Een goed intiem seksleven (kwaliteiten van intieme seksualiteit)

De context voor een goed relatieleven en seksleven: een veilige thuis, een bezielende school, een zinnig sociaal bezig zijn. Het voornaamste is wellicht op één of andere mannier zin geven aan zijn leven: zin voor waarden, er een éénheid of richting in krijgen   en er smaak in vinden.

7° Verliesverwerking en rouw bij dood, bij scheiding en bij trauma verwerking

– Het leven is niet anders dan binden en loslaten

– Het rouwen in zijn verschillende fasen

– Wat als je hulp nodig hebt

8° Een verhaal over hoopvolheid om iets te vertellen over de depressieve mens

– Over het begrijpen van depressief zijn en hoopvolheid

– Enkele metaforen over depressief zijn

– Het depressief zijn en het belang van het persoonlijke en familiale geheime verhaal(en)

– De normaliteit van het depressief zijn in samenhang met het loslaten in de normale levens crisissen doorheen de levensloop (met een overzicht van deze crisissen)

– Het helpen en de professionele hulpverlening voor de depressieve mens

– Hoopvolheid kan men bewerken! Of “de psychologie van de hoop”

(Zie op deze website onder teksten “De ontmaskering van de depressie”)

9° Seksueel gezond leven, seksueel anders georiënteerd zijn, transseksualiteit en seksuele problemen

– alles kan en mag, maar wat dan?

– de verschillend aspecten in menselijke seksualiteit en “omgangsleven”

– seksualiteit als een mens opbouwend gegeven in de “geslachtelijkheid”

– wat is intieme seksualiteit?

– het kind als het gezonde kleine “pervertje”

– ook de volwassene blijft begiftigd of vergiftigd met een veelheid van vormen van seksualiteit

– heteroseksualiteit, transseksualiteit, anders georiënteerd wordt men doorheen de levensloop?

– sekstherapie of psychotherapie?

10° Relatie en intieme seksualiteit, velen hebben het anders gedroomd

– seksualiteit in samenhang met gezond leven

– intieme seksualiteit in samenhang met de kwaliteiten van de relatie in het algemeen

– veranderingen in het leven en de veranderingen in seksualiteit

– lichamelijke, psychische, sociale en zingeving problemen en seksualiteit

– sekstherapie of psychotherapie wanneer er seksuele problemen zijn?

11° Gezond leven als puber doorheen de crisis van de puberteit

“Gelukkig de pubers die ouders hebben die zich laten heropvoeden”

– de veranderde situatie voor de jongeren in de postmoderne tijd

– de “crisis” van puberteit en de vier basis kwaliteiten van een relatie met een puber

– het gezin en de jonge pubers

– wat als men hulp nodig heeft, individuele of gezinstherapie?

12° Seksuele intimiteit wanneer men chronisch ziek is of met lichamelijke tekorten

13° De nieuwe adolescent

“Gelukkig de jongvolwassene die een gezin heeft dat zo veilig is dat hij kan weggaan”

– de nieuwe adolescent in een zo veranderde leefwereld:

alles kan en alle samenlevingsvormen zijn toegelaten, men moet het zelf uitzoeken

– de “crisis” van de jongvolwassenheid

– de vier belangrijkste eigenschappen van het relatieleven van een jongvolwassen

+ de verworven autonomie

+ het “weten en aanvoelen” hoever men kan gaan in het afleggen van zijn sociaalmasker

+ de levensdroom en het levensplan heeft hopelijk a enige stevigheid gekregen

+ de intieme seksualiteit met zichzelf en met een partner wordt geoefend

– De ouders komen ook in een nieuwe levensfase, wat nu?

– wat als er hulp nodig is, individuele of gezinstherapie?

14° De witte broods crisis van het trouwen of gaan samenwonen al of niet geritualiseerd

– Een verhaal van loslaten en binden in een gemeenschappelijk huis dat men tot zijn thuis probeert te maken, van crisis gesproken!

– De vier grote opdrachten van deze nieuwe levensfase

+ Er wordt uitgezocht hoe de macht en het aanleunen verdeeld wordt

+ Hoever kunnen de partners gaan in het afleggen van hun sociaal masker

+ Plannen van de gezamenlijke toekomst van twee mensen die uit een ander gezin komen, met andere dromen leven en andere verwachtingen koesteren

+ Seksuele intimiteit realiseren en men is zo anders en verschillend

– Scholing in een voorbereidende huwelijksschool of in een relatiecentrum? Helpt individuele begeleiding en of relatietherapie?

15°De expansie crisis van de dertigers, het koppel kijkt vooral vooruit

– Een verhaal over samen leven dat goed gaat of slecht gaat maar men verlangt naar    verandering: er zijn nog zoveel andere dingen te beleven!

– De vier grote opdrachten zijn aan herziening en verandering toe, alles kan beter!

– Wordt de relatie beter of scheiden we, kinderen of niet, nieuw werk….

– relatietherapie of individuele begeleiding of beide?

16° De authenticiteitcrisis van de veertigers, begin van de sandwich leeftijd, zorg voor ouders en zorg voor kinderen of noemt het de levensmiddag: het koppel kijkt achteruit en vooruit

– Een verhaal over eerlijkheid en de balans opmaken

– De vier grote opdrachten worden getoetst op hun echtheid

– Psychotherapie als een grondige revisie kan wenselijk of noodzakelijk worden

17° De middelbare leeftijd’s crisis van de vijftigers

Nu zijn we zeker in de helft van ons leven en opnieuw kijken we  achteruit en vooruit,

Hopelijk is het een nieuwe start voor een nog steeds stijgende levenslijn

– Het nest loopt leeg

– Opnieuw met twee en met andere of veranderende levensdoelen

– Kiezen voor

+ opnieuw met twee en nog beter samenleven

+ als broer en zus samenblijven

+ het ruziënde koppel worden: alle tekorten van het leven zijn zijn of  haar schuld

+ of men is aan scheiden toe

–  Hulp is soms gewenst

18°  Pensionering, dé crisis van ons leven, kan het niet anders?!.

“Mogen wij a.u.b nog meespelen op onze manier, met onze wijsheid?! Ouder worden als stijgende levenslijn! Het hangt er van af hoe je het bekijkt.

19° Gezond sterven, euthanasie en zelfdoding

+ Gezond leven is iets dat de mens zelf doet, gezond sterven is ook een act van de mens zelf en liefst niet per ongeluk doodgaan

+ Hopelijk kan en mag de mens zijn normale en gezonde levenscrisis van het sterven meemaken en dit samen met zijn liefste omgevers. Hij zal dan samen met hen de rouw van zijn eigen sterven doormaken!

+ Op sterven rust nog altijd een taboe maar dit betekent veel meer dan er niet kunnen over praten. Taboe heeft een maatschappij structurerende functie!

+ Het theologisch denken waarbij men pleit om de natuur zijn gang te laten gaan is grote onzin. De natuur moet vermenselijkt worden anders kan hij beestig te keer gaan en kan de mens onwaardig creperen

+ Ook bij euthanasie (het goede sterven) moet het sterven in de handen van de mens zelf gelegd worden en niet in de handen van de dokters. Soms moeten zij helpen en naast palliatieve zorg ook de mens helpen te sterven als therapeuten: dwz dienaars (Griekse betekenis van het woord therapeut)

20° Gezond leven met een (chronische)-ziekte of visuele, fysische, psychische handicap of met slecht nieuws , met brandwonden,  getraumatiseerd ….met de ziekte van Steinert, met ALS, als slechtziende of blinde.. .

– gezond (seks)leven met pijn, gezond leven als men moe is, als men een beetje kapot is

– anders kijken naar gezond leven is de uitdaging

– de crisis van het trauma of de slechte boodschap

– de crisis van een opname in een ziekenhuis

– de risico’s bij de begeleiding door professionelen, door de “liefste omgevers” en door de “goei gemeente”

– de nieuwe rage van “het post traumatisch stress syndroom”, en  wat met “debriefing”

– voorstelling van mijn praktische mannier van werken met deze mensen.

21° Over wonen en de filosofie en psychologie van het wonen

– wat betekent het van een huis een thuis maken?

– de kwaliteiten van het samen leven in een huis

– de huiselijke sfeer en de binnenwereld van het huis

– de omgeving van het huis en de buitenwereld

22° Gezinsleven en relatieleven onder al zijn vormen: kwaliteiten van het samenleven van mensen

– de verscheidenheid in de samenlevingsvormen van de huidige tijd

– de belangrijkste kwaliteiten van het samen leven

– de veranderingen in het samenleven doorheen de levensloop

– wat als je hulp nodig hebt

23° “Seksualiteit in de veranderende maatschappij”

Erotiek en geïntegreerde intieme seksualiteit tegenover de pornografie in de mediawereld.

Drs. Fons Verhoelst, Klinisch en Gezondheidspsycholoog, Seksuoloog, Filosoof en  Psychoanalytisch Psychotherapeut   www.verhoelst.com                  8-10-2005

Vooraf: een woordje geschiedenis over seksualiteit en erotiek. Het is van alle tijden!

1°/ De huidige maatschappij gaat anders om met seksualiteit. Er wordt veel over gesproken en veel wordt getoond; veel wordt getolereerd en veel wordt met kracht opgedrongen, weinig wordt er bloot gegeven over de eigen seksualiteit!

2°/ Seksuele identiteit is de grondstructuur voor sociaal leven: de mens zal zich geleidelijk aan profileren als man of als vrouw, als hetero of homo of als transseksueel. Als je sociaal ten volle wilt mee spelen moet je kiezen doorheen je levensloop: wie ben ik

3°/ Seksualiteit gaat over heel de mens: het is per definitie relationeel, met jezelf of met een andere of met anderen. De verschillende facetten van de relationele seksualiteit.

4°/ Erotiek roept ook zijn tegenbeeld op in de destructie: eros en tanatos,

de mens is in zijn seksueel bezig zijn gericht op het zichzelf bevestigen om dan te  fusioneren en op te gaan in de andere. Het kan ook leiden tot destructie van de andere en uiteindelijk tot de destructie van zichzelf in de perversie!

5°/  Seksualiteit en intiem privé leven wordt vaak gemaakt tot iets van het publieke leven.

De media in het algemeen en “big –brother” toestanden in het bijzonder maken van seksualiteit, dat per definitie intiem en privé is tot een publiek gebeuren.

6°/  Pornografie als uit de hand gelopen erotiek en sensualiteit. Deelfacetten worden uit hun context gehaald! Zien en tonen is een deel van het seksuele spelen. Vaak wordt het tonen gemanipuleerd met de camera stand als prototype.

7°/  Seksualiteit en erotiek onder al zijn vormen:

verschillende deelfacetten komen sterk op de voorgrond te staan en worden soms dwangmatig uitgeleefd en afgesplitst van dat wat liefst een “lief geheel” zou blijven in het complexe samenspelen van de mensen in de aller intiemste sferen

8°/  De ontwikkeling van onze kinderen en de erotiek in de media,boeken, tijdschriften, film, video, internet…. De veranderende seksualiteit doorheen de menselijke levensloop.

De veranderende maatschappelijke evolutie waar een paar honderd jaar geleden de kinderen tot kinderen werden gemaakt en waar ze nu als kinderen in de volwassen wereld worden gedropt. En ze doen het nog goed ook!

9°/ Een  woord over hulpverlening, medicatie, sekstherapie, psychotherapie, opvoeding en naast de soms waardevolle prostitutie ook “seksueel helpen” voor “gehandicapten” want ook dat is een aanbod!

Tot slot een woord over aan te bevelen erotische literatuur, films, TV programma’s.

24° Gezond en zinvol ouder worden (ouder worden als stijgende levenslijn!) (pensionering is vorm van segregatie, verbijzondering en uitsluiting van de ouder wordende mens)

– ouder worden in de postmoderne tijd

– de crisis van de middelbare leeftijd met zijn veranderingen op lichamelijk, psychisch, sociaal en zingeving niveau

– het relatie leven en seks leven bij de ouder wordende mens: seksualiteit en intimiteit kan beter worden maar wel anders dan toen we jong waren

– welke zijn de contexten die maken dat ouder worden een stijgende levenslijn kan worden?

– wat met ziektes, psychische trauma’s, sociaal anders leven en “er nog zin in hebben”

25° Omgaan met angst, met stress, met verdriet, met agressie, met intimiteit,  met eten, slapen, seks, passie …  of een woordje over “het spreken van het lichaam” of hoe alle organen en alle functies tekenen kunnen geven van angst, stress, verdriet, agressie,…

– De eerste taal die we spreken is de lichaamstaal, hieruit ontstaat dan de spreektaal!

– Hoe kan psychotherapie helpen om deze emoties woorden te geven?

– Wat doen de psychofarmaca en antidepressiva dan?

– Wat is angst eigenlijk

26° Ontwikkelingen in de gezondheidszorg met de klemtoon op de thuiszorg

zeven evolutielijnen in de gezondheidszorg

– van de Griekse vochtenleer, over bezetenheid, over ziektes naar een geïntegreerd denken

– van lichamelijke, over psychische en over sociale verklaringspogingen naar begrijpen

– van een benadering die iedereen als een te gehoorzamen volwassene bekeek, over opsplitsing in leeftijd categorieën naar de aanpak van het systeem

– van verwijdering uit zijn leefwereld naar het beste therapeutisch milieu: een zorgende thuis

– van volkse benadering over extreem technische benadering naar een humane aanpak

– van een individualistisch bezig zijn met mensen naar een sociale benadering

– de meest wezenlijke verandering is het optimaliseren van de eigen maar gedeelde verantwoordelijkheid samen met zijn hulpverleners maar vooral samen met zijn liefste omgevers voor zijn leven in het algemeen  en voor zijn gezondheid in het bijzonder

27° Psychotherapie (Psychoanalyse, Client-centered therapie, Gedragstherapie, Systeemtherapie)

– het verschil tussen psychiatrie, psychologie en psychotherapie

– de eigenheid van de verschillende psychotherapierichtingen

– welke hulpverleningsvorm kiezen wanneer men in de problemen zit

28° Waarden, levensstijl en erotiek op TV, in film en beeldcultuur: eros en tanatos, bestaat zoiets als sublimatie? Wat met pornografie en praten over of tonen van seksualiteit En wat als de kinderen meekijken of zonder dat je er bij bent “alles” zien of soms meer weten dan wij?

29° Open en oprecht in gevoelens

De veranderingen in het denken over gezondheid en de aandacht voor het gevoelsleven

– 50 jaar geleden mocht je uw gevoelens niet tonen, nu moet je! Alles kan en alles mag, ook uw gevoelens uiten in het publiek

– Het belang van een gevoelsmatig bevredigend relatie en gezinsleven voor de gezondheid

– Gezondheid en gezonde levensstijl met zijn nieuwe geboden en verboden.

– De essentie van gezond leven is zin vinden in dit bestaan

+ u laten aanspreken door waarden

+ er een zin en richting of éénheid in vinden

+ er zin en goesting en smaak in vinden

Het belang van ieders geheimverhaal en de invloed op het uiten van gevoelens

– De vertelbare mooie en goede geschiedenis

– De bijna onverteerbare slechte geschiedenis

Mensen zijn altijd uniek en zo verschillend in het uiten van hun gevoelens

Een illustratie met de persoonlijkheidsvragenlijst MMPI

Uiten van de gevoelens en de taal en het probleem van de psychosomatiek

De lichaamstaal als de eerste en meest primitieve taal

Het spreken  en zijn ontwikkeling

Het taboe als het onuitspreekbare en niet alleen de zaken waar men niet over praat

De vier basis dimensies van een relatie en openheid en oprechtheid in gevoelens,

+ autonomie en macht en het basis gevoel gehoord en gezien te worden, hoor ik er bij? Kan ik aanleunen?

+ het sociale maskeren het uiten van de innerlijke wereld en gevoelens, kan ik mij tonen? Naar de buitenwereld toe draag je best een sociaal masker,                               Naar de partner, kinderen, ouders toe kan men zijn sociaal masker afleggen maar ook niet te verregaand,                                                                                                               Naar vriend en vriendin toe zul je best inschatten hoever je kunt gaan in het tonen van je ware gevoelens

+ het dromen en plannen maken, de stemming! Is er toekomst?

+ intieme seksualiteit en de meest intense uiting van gevoelens! Is de éénheid te bereiken?

De veranderlijkheid in het uiten van zijn gevoelens doorheen de levensloop

Gehechtheid is de basis van in de kindertijd om oprecht en eenduidig met zijn gevoelens om te gaan en deze te uiten in het samenleven met mensen

De ontwikkeling van de gevoelens en het uiten van gevoelens doorheen de normale levenscrisissen

Enkele voorbeelden van grote en intense gevoelens en  toevallige levenscrisissen

Trauma’s met eventueel een post traumatisch stress syndroom met alle gevolgen van dien

PTSS confrontatie met de dreigende dood en uitschakeling van alle verdedigingssystemen

Rouw en verliesverwerking bij scheiding en dood

Verliefdheid en passie

Wat als je hulp nodig hebt?  Helpt medicatie of is het toch beter psychotherapeutisch aan het werk te gaan wanneer men met zijn gevoelswereld overhoop zit en zelfs geblokkeerd zit.

“Open en oprecht in gevoelens” heeft vaak te maken met depressief zijn of een andere verstoring van de mens in zijn verhaal.  Een revisie van zijn levensverhaal kan wellicht helpen! Of is de client-centered therapie, die zich expliciet richt op het ontsluieren van de gevoelswereld de ideale therapie?

Nota: de ZKM De zelf confrontatie methode,  het waarden zelfonderzoek met de 12 positieve en 12 negatieve gevoelens en al hun samenhangen.

30°  Opvolging in het bedrijf voorbereiden!?

Steeds minder familiebedrijven vinden opvolging in het eigen gezin. Wie gaat onze zaak overnemen? (Magazine plus)

Ik vertel een verhaal over de crisis die een bedrijf en zijn “eigenaars en werknemers” kan doormaken bij de zorg voor de opvolging door kinderen , familie of anderen. Het “overlaten” van een zo dierbare boerderij of ander bedrijf is niet zo evident! (Zie artikel in Magazine Plus, augustus 2006, waar ik aan meewerkte). Hopelijk wordt het een constructieve crisis!

“Basisvaardigheden in het omgaan met ouderen”

“gezond leven na je vijftigste en hoe op een gezonde manier helpen en laten helpen”

Speciaal aanbod omwille van de actualiteit van het onderwerp zowel voor ziekenhuizen als voor culturele verenigingen en dit voor alle leeftijden

(Lezing(en) van een halve dag of avond tot zes halve dagen of avonden)

Voor – iedereen die te maken heeft met ouderen of zelf ouder wordt, voor politiekers en sociaal geëngageerde , voor hulpverleners betrokken bij ouderen: artsen, psychologen, psychotherapeuten, verpleegkundigen, kinesitherapeuten, ergotherapeuten, sociaalwerkers, pastoraal werkers, lekenconsulenten, gezinsconsulenten, animators, administrators, directies…docenten, voor hulpverleners in ziekenhuizen, psychiatrische centra, geriatrische centra, zelfstandige therapeuten, thuisgezondheidswerkers…ook voor senioren consulenten vorming.

Overzicht:

“Samen gezond oud worden is een illusie!

Ja… maar het  kan een “constructieve illusie” worden. Dit een prachtig begrip in de psychologie om te omschrijven dat het leven van een mens zodanig kan bezield worden dat het boeiend wordt om te leven. Zo kan ouder worden een stijgende levenslijn blijven met als hoofdtoonaard hoopvolheid. Het ouder worden moet geen ondergang zijn. Samen het leven actief bezielen  en op een gegeven moment het netjes afronden is de levenskunst bij uitstek!”

31° Een filosofie van ouder worden. Een visie op ouder worden en zeven stellingen in het denken over ouder worden.

1 een geïntegreerde visie: lichamelijk, psychisch, sociaal maar vooral zinvol ouder worden. Het integratie moment ligt bij de oudere zelf. De persoon staat centraal en niet zijn lijf en niet de hulpverlener

2 ouder worden als stijgende levenslijn(maar zo wordt het niet door iedereen bekeken)

3 niet verbijzonderen: noch van de oudere, noch van zijn problematiek

4 de oudere mens geeft zich niet zomaar bloot, ieder heeft zijn geheim verhaal!

5 persoonlijke verantwoordelijkheid maar gedeeld met “de liefste omgevers”

6 problemen hebben is normaal, geen problemen hebben is abnormaal. Ieder heeft zo zijn eigen manier en stijl van coping of omgang met zijn problemen

7 elke mens heeft zijn lot op zich te nemen, hij zet het best op zijn eigen rekening om zo vrij mogelijk te kunnen leven

32° De postmoderne kijk op gezond leven als de mens ouder wordt

ondanks vele en  soms dwingende verhalen over gezonde levensstijl in de betekenis van niet roken, niet drinken, gezonde voeding, gezonde lucht,veel bewegen en u regelmatig laten onderzoeken en vaccineren…hoe belangrijk dit ook is,  is  de kern van zo’n  gezonde levensstijl  dat de persoon zelf zorg opneemt

1 voor zijn lichaam met zijn te korten en fouten of aandoeningen

2 voor zijn psychische ontwikkeling met trauma’s en schone verhalen

3 voor en met zijn “liefste omgevers” en bredere sociale leven

4 om zo zinnig mogelijk te leven, voor iets en iemand, voor waarden en projecten, naar iets toe er een zin en eenheid in brengend, in samenhang met een groter geheel (religie of andere duiding) en met zin en  smaak (niet altijd met een zoete smaak, verdriet en pijn hoort er bij)

33° Een verhaal over gezond en zinvol ouder worden in de veranderlijkheid doorheen de levensloop

De crisissen, keerpunten, scharniermomenten of normale veranderingsmomenten en hun begeleiding, met zijn risico’s en kansen:

1 de crisis van de middelbare leeftijd: we zijn in de helft

2 de crisis van de pensionering: mag ik nog meespelen!

3 impact van gezinscrisissen, toevallige levenscrisissen en sociale crisissen

4 de crisis van de confrontatie met de extreme kwetsbaarheid en de dreigende dood

5 de crisis van het hopelijk gezond sterven, palliatieve zorg en euthanasie maar hopelijk mag de mens zelf sterven en moet hij niet per ongeluk dood gaan, zelfdoding?

6 een verhaal over het nadien! Handleiding voor het hiernamaals!

34° Specifieke aspecten bij het ouder worden en  hun begeleiding

1 het relatie leven en intiem seksleven bij het ouder worden

2 werken tot op hoge leeftijd, hopelijk niet alleen vrijwilligerswerk

3 het grootouderschap en “het omgekeerd ouderschap”

4 het wonen en eventueel “het rustoord” of het belang en aanpak van de thuiszorg

5 het sociale leven, een woord over psychische ecologie

35°Focus op de hulpverlening en haar specifieke problemen

1 indicatiestelling en diagnose (ouderen zijn iets complexer dan depressie of dementie)

2 toch een verhaal over depressief zijn als men ouder wordt (het is bijna abnormaal  van het eens niet te zijn!) “Er geen zin meer in hebben”. Hopelijk niet alleen medicatie

3 psychologische begeleiding en of psychoanalytische of andere psychotherapie

4 filosofische consultatie en morele begeleiding

5 tegenstelling tussen behandeling en revalidatie: de hulpverlening vanuit vele disciplines, van gezinshelpster tot huis- of gezinsarts; de mens wordt best geholpen in al zijn facetten. Maar hij blijft hopelijk zo lang mogelijk de regisseur!

7 de weerstand bij ouderen om zich bloot te geven, over overdracht en tegenoverdracht

8 werken met film, video, poëzie, verhalen vertellen, schrijven (levensverhaal)

36°Basisvaardigheden bij hulpverlening bij ouderen: hoe helpen en u laten helpen?

1 waarom helpen of hulpverlener worden? Psychodynamiek van het helpen!

2 vier basisdimensies van een hulpverleningsrelatie (psychoanalytische kijk: Fairbairn)

– het is een eindige en beperkte relatie waarbij de spontane afhankelijkheid herwerkt wordt tot een zo groot mogelijke onafhankelijkheid

– ze biedt een therapeutische ruimte waarbinnen veiligheid en houvast geboden wordt zodat de patiënt zijn sociaal masker kan afleggen en alles kan zeggen maar wellicht niet alles moet zeggen

– ze biedt een tijdsperspectief zodat een proces kan opgang komen en er een evolutie mogelijk wordt gemaakt van onrealistische verwachtingen naar een realistische kijk op zichzelf en het samenleven in zijn gezin,beroep, sociaal leven en vrije tijd. Hopelijk wordt het een proces van demoralisering naar hoopvolheid!

– Het is een afstandelijke relatie met strikte spelregels waardoor de angst voor intimiteit kan vervangen worden door een intense intimiteit op afstand

3 wat kunnen we leren uit de verschillende psychotherapierichtingen over het helpen van ouderen

37° Basisvaardigheden in het intiem samen leven met zijn “liefste omgevers”. De kwaliteit van de intieme relatie is zo anders dan van een hulpverleningsrelatie al is de zorg opnemen voor mekaar zo essentieel.

1 autonomie opnemen en steun kunnen bieden maar ook kunnen aanleunen

2 uw sociaal masker voor mekaar kunnen afleggen maar niet alles moet gezegd of getoond worden

3 samen dromen en plannen maken en hoopvol richting geven aan het samen leven

4 intieme seksualiteit met klemtoon op de intimiteit, hoe belangrijk seks ook moge zijn

38° Tot slot: een verhaal over activerende passiviteit en empowerment

Een verhaal over spreken maar vooral luisteren naar mekaar.

De hulpzoekende mens moet geholpen worden om zijn problemen en zijn vragen naar hulp te uiten. Wellicht moet hij ook geholpen worden om zijn eigen antwoorden te vinden of er tenminste bij aan te sluiten! Dit vraagt een passief maar activerend luisteren! Dwz niet onmiddellijk doen en beantwoorden maar heel attent en betrokken luisteren! Empowerment is dan mensen stimuleren om zelf verantwoordelijkheid te nemen en dus gezond te leven!

Lezingen voor klinieken en andere instellingen: (op vraag geef ik nadere specificatie)

39° Psychosomatiek, een andere manier van geneeskunst en geneeskunde!

(Lezingen erg gewaardeerd door huisartsen)

40° Gezond leven in een ziekenhuis voor zieken en personeel

41° Gezond sterven en stervensbegeleiding in het ziekenhuis, palliatievenzorg en euthanasie

42° Gezond eten, slapen, stoelgang, en seks in het ziekenhuis, de basale functies die te maken hebben met intieme sferen, (de woon en hotelfunctie van het ziekenhuis!)

43° Humanisering van het ziekenhuis

(Lezingen erg gewaardeerd door kaderleden van ziekenhuizen en instellingen)

43° Zingeving is niet alleen de zaak van aalmoezeniers en lekenconsulenten in het ziekenhuis

44° Het slechte nieuws en de opvang van zieken, liefste omgevers en ziekenhuispersoneel

45° Wat heeft een psycholoog en een psychotherapeut te bieden op de afdeling?

46° De revalidatie en rehabilitatie in het ziekenhuis, de eigenheid van revalidatie versus behandeling

47° Waarom zo snel mogelijk naar huis weg uit het ziekenhuis?

48° Teamwerk als kans en gevaar voor de zieke, de grote nood aan integratie van de hulpverlening, Samenwerken van de verschillende disciplines rond de zieke en zijn gezin en familie

49° Supervisie en intervisie in het ziekenhuis

50° Ziekenhuiszorg versus thuiszorg, waarom promoten wij de ambulante zorg?

51° Rituelen en vieringen in het ziekenhuis

52° Een ziekenhuis opname en depressief zijn

53° Een ziekenhuisopname met als achtergrond een sociale problematiek op het thuisfront

54° Een ziekenhuisopname en traumaverwerking, wat met “de-briefing”? Wat met psychopathologie?

55° Ouderen in het ziekenhuis en de kansen maar vooral risico’s hier aan verbonden

56° Kindjes in het ziekenhuis en het “hospitalisme” gevaar, de noodzaak van “rooming in”

57° De verpleegkundige als de centrale figuur naast en met de patiënt in het ziekenhuis

58°  Pijn in het ziekenhuis is niet alleen een zaak van het lichaam maar ook niet van pijnstillers

59° Het onthaal, uzelf voorstellen, omgaan met agressie, emoties, … in het ziekenhuis

60° Bestaan er ervaringsdeskundigen voor opgenomen zieken? Wat moeten we er mee?

61° De psychologie van het ziekenhuisbed, het bezoek, de aankomst, het verblijf en terug naar huis

62° Een onderwerp door uzelf aangebracht maar wel in de lijn van vorige thema’s

Wat kan ik bieden voor het personeel van ziekenhuizen, opvoedkundige instellingen en bedrijven

Studiedagen, lezingen en seminaries

Supervisie, individueel en in groep

Intervisie

Individuele begeleidingen voor personeel, “leer-psychotherapie”

Psychotherapeutische en psychologische begeleiding voor personeel en leden van de directie

Filosofische consultatie voor zieken en personeel

Met vriendelijke groeten en tot ziens!                                   Drs.      Fons Verhoelst                           november 2006

Fonsverhoelst@skynet.be

www.verhoelst.com

Teksten waar ik nu aan werk

Lezingen voor mensen rond en boven de vijftig jaar!             Copyright ©2005 Fons Verhoelst

Copyright ©2009 Fons Verhoelst

Gezond en zinvol ouder worden: 2009

“Het ouder worden als stijgende levenslijn”

“In plaats van een treurige neergang te zijn, kan de levensavond een hoogtij worden van de geest, een schone voleinding van een immense verwachting”.

Libert Vander Kerken

Vooraf:

Wat ik ga vertellen;

Wie ik ben om dit te vertellen;

Hoe ik mijn verhaal vertel;

Aan wie ik dit verhaal vertel

1° Ouder worden in de postmoderne tijd, of veranderingen in het denken over ouder worden

Alles kan en alles mag en alles moet kunnen, maar er over spreken?

Het belang van een goede relatie en het gezin of liefste omgevers bij ouder worden

Gezond ouder worden is zinvol ouder worden: met een perfect of kapot lichaam; zonder of met psychische trauma’s, zonder of met goede sociale vaardigheden

verantwoordelijkheid nemen in uw en voor uw leven en voor het leven van uw liefste omgevers,

uw lot op uw rekening zetten.

Het komt er op aan zin te vinden in uw leven, ook naar het einde toe! Zin in vier betekenissen van het woord

+ waarden nastreven

+ zin en richting vinden in het leven, betekenis geven

+ er zin in hebben, er goesting in hebben

+ aansluiting vinden bij een zingevingsverhaal, religieus of niet!

Lang zullen we leven. Hoe honderd worden?

2° De normale levenscrisis van de middelbare leeftijd met zijn veranderingen op lichamelijk, psychisch, sociaal en zingeving niveau.

Wat met de pensionering?

Wat met heel oud worden, honderd jaar en meer?

3° Het relatie leven en seks leven bij de ouder wordende mens: seksualiteit en intimiteit kan beter worden maar wel anders dan toen we jong waren.

4° De basis kwaliteiten van een goed leven en goed samen leven:

+ Autonomie, macht en kunnen aanleunen

+ Uw sociaal masker kunnen afleggen maar niet moeten en niet te veel

+ Nog kunnen dromen en plannen maken, hoopvolheid en toekomst

+ Intiemiteit en vooral intieme seksualiteit kunnen meemaken en beleven

+ Veilige gehechtheid aan mekaar zoals in de prille babyijd. Ja!

5° Welke zijn de contexten die maken dat ouder worden een stijgende levenslijn kan worden?

+ heel het persoonlijk levensverhaal speelt daar een grote rol in, hoe heb je de normale levenscrisissen doorlopen!?

+ het gezond leven op alle vlakken, lichamelijk, psychisch, sociaal maar vooral qua zin

+ de huidige leefsituatie en vooral wie zijn de “liefste omgevers”

+ heb ik het perspectief van gezond te kunnen sterven en niet te moeten of zullen creperen.

+ goede hulpverleners en goede mantelzorgers

6° Hoe u laten helpen bij ziektes, psychische trauma’s, sociaal anders leven en zingeving?

+ door liefste omgevers,

+ door mantelzorgers

+ door dokters, een huisart en specialisten

+ door psychotherapeuten,

+ door allerlei lichaamswerkers, psys, socialewerkers en  zin invullers

+ en wat met filosofen?

+ en wat met de alternatieve hulpverleners?

– Tot slot een wens (en vraag en antwoord)

Gezond en zinvol ouder worden en een grondige verkenning van de partnerrelatie en seksualiteit op later leeftijd: 2009

Gezond en zinvol ouder worden en een grondige verkenning van de partnerrelatie op latere leeftijd

Het ouder worden als stijgende levenslijn, ook in het intiem samen leven en in intieme seksualiteit

Copyright ©2009 FonsVerhoelst

“In plaats van een treurige neergang te zijn, kan de levensavond een hoogtij worden van de geest, een schone voleinding van een immense verwachting”.

Libert Vander Kerken

“In plaats van een treurige neergang te zijn, kan de levensavond een hoogtij worden van bezield samenleven, bezielde intimiteit, bezielde sensualiteit, bezielde seksualiteit en bezielende zingeving, een schone voleinding van een immense verwachting”.

Libert Vander Kerken licht gewijzigd. Ik heb de geest vervangen door bezield samenleven, intimiteit, sensualiteit, seksualiteit en bezielende zingeving.

Vooraf:

Wat ik ga vertellen; een verhaal over gezond en zinvol ouder worden met bijzondere aandacht voor de partnerrelatie en het persoonlijk en gezamenlijk uniek geheimverhaal. Veranderingen in ons leven en in onze levensloop.

Wie ik ben om dit te vertellen; o.a een psychoanalytisch psychotherapeut die reeds veertig jaar luistert naar het geheim verhaal van patiënten, jong en oud, alleenstaanders, koppels en gezinnen.

Hoe ik mijn verhaal vertel; niet hoe het moet maar luisteren en beprijpen…

Ik ben geen pedagoog maar een psychotherapeut

Aan wie ik dit verhaal vertel: ieder van u heeft hopelijk een constructieve illusie waarin hij het leven leefbaar maakt tot het einde van zijn dagen, ook met en voor anderen waar we zorg voor opnemen, zeker met en voor een partner.

Ieder heeft een uniek verhaal en het is altijd zo persoonlijk en zo anders.

Een paar rode draden in mijn verhaal

– Geïntegreerd denken is pas echt geïntegreerd als men naast aandacht voor het lichamelijke, het psychische en het sociale ook aandacht heeft voor de mens als zingever. De mens zelf integreert en niet alleen de hulpverlener die maar therapeut is, dienaar is en maar helpt of begeleid en assisteert.

– Men mag de oudere en zijn problemen niet verbijzonderen. Laten we toch stoppen met de problemen bij ouderen te simplifiëren tot depressie of dementie!!!!

– De persoonlijke verantwoordelijkheid is kernstuk van gezond leven, ook voor de ouder wordende mens, wel samen met zijn liefste omgevers

– De mens, ook de ouder wordende mens heeft niet alles in eigen handen. Hij zal zijn lot best op zijn eigen rekening zetten

– Problemen hebben is normaal maar het is gezond zichzelf niet zo maar bloot te geven, zelfs niet aan de hulpverlener

– De kennis van psychopathologie voor hulpverleners is heel belangrijk. Maar men blijft best zo lang mogelijk denken  in termen van prolemen en pas als het echt nuttig en nodig is spreekt men pas in termen van psychische stoornissen, die trouwens even complex zijn bij ouderen als bij jongeren en volwassenen. Nog eens: simplifieer toch niet tot depressie of dementie!!!! Prblemen bij ouderen zijn wellicht nog complexer dan bij jongeren.

Inleiding:

Een wetenschappelijke benadering van ouder worden, van partnerschap, geslachtelijkheid, intieme seksualiteit  en erotiek vraagt aandacht voor een zeer complex verhaal met een veelheid van facetten en is een complex kluwen in het menselijk leven. Ook bij het ouder worden zal  de wetenschapper deze realiteit ernstig nemen en niet herleiden tot enkele simpele gedachten en benaderingen.

De positief wetenschappelijke benadering werkt reductionistisch, dit  is heel nuttig, maar als men de mens wil begrijpen gaan we best hermeneutisch te werk en volgen strikte geesteswetenschappelijke spelregels om betekeinssen te ontsluieren!!!!

– De geslachtelijkheid als een existentiële zijnswijze, man of vrouw. Het is de basis van de persoonsopbouw. Men wordt iemand als man of als vrouw. Mengvormen zijn een ernstig probleem alhoewel deze mensen sociaal-maatschappelijk en intiem op hun eigen manier hun samenleven met mensen kunnen en mogen uitbouwen. Bij het ouder worden komt er vaak verandering in dit verhaal. De man wordt vrouwelijker en de vrouw wordt mannelijker.De seksuele indentiteit is soms niet meer evident. Er worden soms andere keuzes gemaakt. (zie artikel over seksuele identiteit op mijn website)

– Het passionele of de verliefdheid en de begeerte zijn de meest duistere zijde van intieme seksualiteitsbeleving. Bij ouderen kan deze duistere kant nog duisterder worden of soms helder op de voorgrond staan!

– Het relationele en liefde, het houden van iemand in heel zijn onvolmaaktheid en onvolkomenheid is het meest humane in de seksualiteitsbeleving. Bij ouderen wordt dit relationele en de liefde getoets op zijn kwaliteit in het verleden en op zijn groei naar de finale toe.

– De vriendschap deelt de intieme seksuele relatie met alle relaties waarbij een echt engagement ontstaat tussen mensen die van elkaar houden. De zorg vanuit vriendschap is de uidaging.

– Het relationele en de voortplanting en de zorg dat er nakomelingen het levenslicht zien is wellicht één van de meest oorspronkelijke en uiteindelijk één van de meest verdiepende facetten van een intieme seksuele relatie. De man blijft vruchtbaar tot op hoge leeftijd. De vrouw waardeert zichzelf in grote mate vanuit de kinderen die ze op de wereld heeft gebracht. Grootouderschap als   gezamenlijke opdracht kan zeer intens worden. Trouwens de integenerationele invloed was niet alleen bij de voorouders en topic maar wordt ook in de huidige tijd onderkend.

– Het relationele en de lustbeleving, het seksuele en “intimiteit’s-genot” zijn gevoelsmatig wellicht de meest nagestreefde ervaringen waarbij lichaam en bezieling in het relationele en zinnige wordt uitgeleefd.

– Het relationele en het huwelijk of het samenlevingscontract zijn in alle culturen de basis voor het samenleven van de mensengemeenschappen. Het ritualiseren is daarbij de publieke afspraak naar de anderen toe dat men expliciet vraagt dit samen leven van twee mensen , eventueel met hun kinderen, te respecteren en hen daarbij te helpen en te ondersteunen.

– De techniek en de creativiteit en vindingrijkheid doorheen de levensloop is de menselijk opgave om de intieme seksualiteit in zijn voortdurend evolueren en anders worden in te vullen.

– De gehechtheid en verbondenheid als één van de meest primiteve en onbewuste onderbouw van al het voorgaande. Relatie en seksualiteit is niet zozeer een kwestie van onderhandelen en conlicten oplossen. Het is vooral een kwestie van zich samen voelen, zich verbonden voelen doorheen alle veranderingen en stormen heen.  En dit hebben we vooral en hopelijk geleerd in onze babytijd. Een veilige hechting staat wellicht garant voor een kwaliteitsvolle relatie en intieme seks. Veiligheid, vertrouwen en vertrouwelijkheid zijn wellicht de meest invloedrijke voorwaarden voor een intieme seksuele relatie en de meest beslissende basis voor opvoeden van kinderen. Misschien is dit zelfs de basis voor een evenwichtig psychisch leven (het beste antidepressivum).

– Naast al deze deelfacetten is er ook een vermenging met allerlei andere begeertes en gevoelens vb eten, slapen, presteren, imponeren, machtig zijn, agressief zijn,… Andere dan erotische of seksuele verlangens zullen soms plaats maken voor meer nabijheid en meer zorg. Deze blijven nochtans altijd min ofmeer geladen met het seksueel verlangen Zo zijn tafelgemeenschap en bedgemeenschap en sociale gemeenschap erg met mekaar verbonden. De vermenging met andere menselijke behoeftes, begeertes en verlangens zorgen vaak voor de meest ondoorzichtige problemen en conflicten.

De seksuele realiteit is van alle tijden maar de wetenschap van de seksualiteit is nog van vrij recente datum. Het woord seksualiteit bestaat slechts 123 jaar van bij de start van de wetenschap van de seksualiteit :”Seksualwissenschaft”van R.Von Krafft Ebing 1886 Her woord seksualiteit komt etymologisch van “secare”, het Latijn voor scheiden Het heeft te maken met het onderscheid, scheiding, complementariteit in en van de geslachten. Het gaat hier over het verlangen terug één te worden.

Het woord seksualiteit komt niet voor in het oosten en in sommige ontwikkelingslanden. Het woordgebruik “seksualiteit” houdt het risico in dat de mensen seksualiteit gaan beleven als een soort geobjectiveerde entiteit waar men iets moet meedoen of waar men aan overgeleverd is.  Het is heel de mens de sensueel, erotisch en seksuee betrokken is op de anderen.

1° Ouder worden in de postmoderne tijd, of veranderingen in het denken over ouder worden met bijzondere aandacht voor partnerschap en seksualiteit.

– Alles kan en alles mag en alles moet kunnen en  problemen hebben hoort bij gezond leven maar er over spreken is nog altijd niet zo eenvoudig. Alle soorten relaties zijn toegelaten en worden gepromoot, alle vormen van  seksualiteit zijn toegelaten en worden gepromoot maar zich persoonlijk bloot geven is niet zo evident, zelfs niet aan hulpverleners.

De tijd van vele grote verhalen is voorbij. Iedereen moet het zelf uitzoeken?

We zijn aan een nieuw construct toe bij het ouder worden, zelfs heel oud wordend.

– Het belang van een goede relatie en het gezin of liefste omgevers bij ouder worden. Het langer leven hangt samen met de kwaliteit van zorg van de liefste omgevers voor mekaar en niet van de vooruitgang van de geneeskunde!

Ook intieme seksualiteit is belangrijk voor een gezond lichaam, voor een gezond psychisch leven, voor een goed functioneren in het sociale en maatschappellijke leven en ook voor de zinnige invulling van ons bestaan

– Gezonde levenstijl, ook voor ouderen, is iets anders dan het zo vaak gepromote niet roken, niet drinken, gezonde voeding, gezonde lucht, veel bewegen, u veel laten onderzoeken, u laten inenten tegen, van alles moeten en veel niet mogen… Gezonde levenstijl gaat over het plannen van zijn leven om zinnig bezig te zijn…. Het zorgzaam samen leven met een partner heeft meer effect op gezond leven en op lang leven dan het bezig zijn met het lichaam

– Gezond ouder worden is zinvol ouder worden: met een perfect of kapot lichaam; zonder of met psychische trauma’s, zonder of met goede sociale vaardigheden….

verantwoordelijkheid nemen in uw en voor uw leven en voor het leven van uw liefste omgevers,

en uw lot op uw eigen rekening zetten.

Het komt er op aan zin te vinden in uw leven, ook naar het einde toe! Zin in vier betekenissen van het woord

+ waarden nastreven samen met liefste omgevers

+ een zin, éénheid en een richting in het leven vinden , betekenis geven

+ er zin en smaak in hebben, er goesting in hebben, met zoetheid en gal

+ aansluiting vinden bij een zingevingsverhaal, religieus of niet! Wat doen we hier op dit wereldbolleke? Er zijn vele mythes maar een entmythologisierung leidt tot (een) andere mythes. De positieve wetenschap is ook een mythe!? De zingeving vanuit het ecocentrisch denken, de big bang, darwinisme zijn ook maar interpretaties waarbij de hermeneutiek ons helpt te begrijpen en betekenis te geven.

– Lang zullen we leven. Hoe honderd worden? En hoe op tijd sterven, zelf sterven!?

We leven niet langer door de vooruitgang van de geneekunde maar door de zorgsystemen van clan en gezin!

Sterven is een menselijke act en een menselijke opdracht van de mens zelf en ondersteund en geholpen door de liefste omgevers. Therpeuten moeten terug dienaars worden en sterven en eventueel euthanasie moet een opdracht zijn van de mens en zijn liefste omgevers, zij doen het best zelf, eventueel geholpen door een arts en liefste omgevers.

2° De normale levenscrisis van de middelbare leeftijd en de veranderingen in het intiem samen leven, in de relaties in het algemeen en in het intiem seksleven in het bijzonder; een verandering die kan doorgaan tot op heel hoge leeftijd

Het Griekse woord crisis betekent keuzes maken, veranderen, loslaten en scheiden Het Chinese karakter is een combinatie van de karakters voor gevaar en kans.

Een crisis is een overgang in het leven naar een nieuwe levensfase met een veranderde opdracht en een veranderde zininvulling

Er zijn veranderingen op lichamelijk, psychisch, sociaal en zingeving niveau.

Wat met het lege nest?

Het ouder worden en de finale van het gezond sterven zijn de bekroning Ouder worden doen we vanaf onze conceptie

+ van een  goed verlopende conceptie waarbij men liefst gemaakt wordt door een man en een vrouw die u graag zagen komen,

+ een geboorte waarbij men aanvaard wordt en graag gezien wordt zoals men is, jongen of meisje en zoals men is,

+ een eerste schooldag waarbij men van uit graag gezien worden thuis als manneke of als vrouwtje (en dat is niet hetzelfde!) ons graag laten zien op de speelplaats en meespelen socialisering in het publieke leven, naast de eerste socialisering in zijn gezin waar me gemaakt wordt.

+ in zijn puberteit zijn seksuele identiteit vindt en van de schoot van de ouders af kan kruipen autonoom gaat leven en een seksuele identiteit verwerft, met plannen en dromen van een toekomst en vinden van seksuele intimiteit met iemand die je graag ziet

+ kan trouwen of gaan samenleven met iemand waar men in gelooft, hoopt, graag ziet en trouw kan aan blijven

+ In de expantiecrisis kan uit zoeken mat wie en hoe de droom kan gerealiseerd worden

+ In de authenticiteitscrisis de balans wordt opgemaakt voor een als of niet zinnig verder (samen)leven

+ In de middelbare leeftijdscrisis orde op zaken wordt gesteld

+ om ons dan voor te bereiden op een gezond sterven en niet per ongeluk doodgaan in de finale crisis.

wat met het lege nest? En met lange nestblijvers?

wat met de pensionering?

wat met het lichaam dat bij de man vervrouwelijkt en bij de vrouw vermannelijkt?

wat met het tijdsperspectief dat korter en anders wordt?

wat met het sociale leven waar we selectiever of schizoïeder worden?

wat met heel oud worden, honderd jaar en meer?

wat met alle verliezen die we te verwerken krijgen?

wat met het genieten van zoveel herinneringen?

Wat met de voorbereiding op het sterven en het in handen nemen van het sterven? De natuur wordt best gehumaniseed want anders kan die beestig te keer gaan en ons laten en doen creperen! Ik denk niet dat een God zich daarmee bezighoudt!?

En dit alles in het kader van de relatie en gezinscrisissen die we hopelijk mogen en kunnen meemaken, liefst samen als het kan.

En dit alles doorkruist door toevaligge levensrisissen erge dingen die ons ovekomen; kleine gebeurtenissen die ons overvallen maar waarvan de context maakt dat ze heel ons leven over hoop zetten; positieve dingen die we meemaken maar zeer ingrijpend andere levenskeuzes noodzakelijk maken.

Ouder worden is een lang uit mekaar gerafelde levenscrisis waar altijd opnieuw keuzes moeten gemaakt worden en waarvoor we geen traditie hebben waarop we kunnen terugvallen. Creativiteit is de uitdaging. Bezieling is hopelijk  de rode draad.

Af en toe depressief zijn is heel normaal want onze verworven wijsheid helpt ons de wereld en onszelf te ontmaskeren. Een constructieve illusie is tot op hoge leeftijd de uitdaging die het leven boeïend zal en kan maken tot op hoge leeftijd

(Zie mijn artikel “De ontmaskering van de depressie” op mijn website).

3° Het relatieleven en seksleven bij de ouder wordende mens: seksualiteit en intimiteit kan beter worden maar wel anders dan toen we jong waren.

+ Intimiteit wordt belangrijker dan orgasme

+ Nabijheid en zorg komen op de voorgrond

+ Seksualiteitsbeleving wordt gedragen door een lang-seks-leven

Hopelijk heeft men eindelijk door dat man en vrouw erg verschillende verlangenswerelden hebben wat intieme seksualiteit betreft.

+ Hulpmiddeltjes zijn welkom

+ We blijven aandachtig voor onze telgen en de telgen van onze telgen….

We hebben ons voortgeplant of toch niet, en dan?

+ Ultieme intieme seksualiteit is van het einde der jaren. Hopelijk!

4° De basis kwaliteiten van een goed leven en goed samen leven in een relatie ook op latere leeftijd en vooral wanneer men op één of andere mannier toegetakeld achterblijft maar ook wanneer wijsheid uw deel wordt :

+ Autonomie, macht en kunnen aanleunen

+ Uw sociaal masker kunnen afleggen maar niet moeten en niet te veel

+ Nog kunnen dromen en plannen maken, hoopvolheid en toekomst

+ Intimiteit en vooral intieme seksualiteit kunnen meemaken en beleven

+ Veilige gehechtheid aan mekaar zoals in de prille babytijd. Ja!?

(zie artikel “Basis kwaliteiten van een relatie” op mijn website)

5° Welke zijn de contexten die maken dat ouder worden een stijgende levenslijn kan worden?

+ heel het persoonlijk levensverhaal speelt daar een grote rol in, hoe heb je de normale levenscrisissen doorlopen!?

+ het gezond leven op alle vlakken, lichamelijk, psychisch, sociaal maar vooral qua zin

+ de huidige leefsituatie en vooral wie zijn de “liefste omgevers”

+ heb ik het perspectief van gezond te kunnen sterven en niet te moeten of zullen creperen.

+ goede hulpverleners en goede mantelzorgers

Psychotherapie en filosofische consultatie zijn een must voor ouderen!?

6° Hoe u laten helpen bij ziektes, psychische trauma’s, sociaal anders leven en onze pogingen tot  zingeving  en de wisselwerking met een intiem relatie leven en intiem seksleven

+ door liefste omgevers?

+ door mantelzorgers?

+ door dokters, een huisarts en specialisten?

+ door psychotherapeuten?

+ door allerlei lichaamswerkers, psys, socialewerkers en  zin invullers?

+ en wat met filosofen?

+ en wat met de alternatieve hulpverleners?

Hopelijk zijn het allemaal therapeuten m.a.w. dienaren die ons en ons liefste omgevers respekteren in onze integriteit en ons helpen om ons leven te voleinden en af te maken in de goede betekenis van het woord

7°Tot slot  vraag en antwoord en een wens

Ik wens u een zinvolle oude dag toe met een stijgende levenskwaliteit om op het einde met tevredenheid terugkijken te kunnen kijken op uw verleden en het verleden van uw liefste omgevers,

Ik wens u toe dat,  na een gezond sterven en bewust uw leven “afmaken”, en dit  in samenspraak met uw liefste omgevers, u tot een blijde herinnering wordt voor uw liefste omgevers

Fons Verhoelst Klinisch en Gezondheidspsycholoog, Seksuoloog, Filosoof en Psychoanalytisch Psychotherapeut

Kerkweg 10 3212 Pellenbeg (bij Leuven) Tel: 016 462732 Fax: 016 464510

admin@verhoelst.com

www.gezondheidspsycholoog.verhoelst.com

Aanbevolen literatuur en websites
Verhoelst, F. (Zie mijn website onder teksten)
“Zinvol ouder worden”

“Liefde en Gezond Seksueel leven op later leeftijd”

“Partnerrelatie van ouderen”

Verstraeten, D. Partnerrelatie, intimiteit en seksualiteit  in “Als de schaduwen langer worden”

Hoe de communicatie verbeteren met iemand die moeilijk of niet kan spreken

–          Enkele tips

Stilzwijgend maar betrokken aanwezig zijn is vaak het belangrijkste in de communicatie!

Mekaar aankijken als men iets te zeggen heeft maar ook wanneer men niets te zeggen heeft, maar niet overdrijven. Een welwillende aandacht is het best wat men kan bieden

Lichamelijk contact kan soms heel veel zeggen   maar kan enkel wanneer de patiënt het wil en graag heeft.

Gebarentaal is ideaal wanneer men de gebruikte taal kent. Maar ook gewoon lichaamstaal zegt veel en liegt bijna nooit.

Elke boodschap dient doorgegeven te worden met zo weinig mogelijk woorden zodat de stem zoveel mogelijk gespaard blijft en de aandacht niet overvraagd wordt.

Ook niet-verbale communicatie zoals knikken, schouderophalen of een handbeweging kunnen boekdelen spreken.

Tijdens het spreken van de patiënt is het best de volumeknop van radio of televisie laag te zetten of zelfs uit te draaien. Familie en vrienden worden vaak goede liplezers als ze het gezicht van de patiënt goed kunnen bestuderen. Bij het eten is de patiënt best toehoorder i.p.v  spreker, dit om verslikking te voorkomen.

Een nauwkeurige en langzame uitspraak van korte zinnetjes met eventuele herhaling van bepaalde woorden kan enigermate een zwakte in lippen en tong compenseren.

Indien spreken of schrijven niet meer gaan, kan overgegaan worden op bepaalde codes voor “ja of nee”. Hoofdbewegingen, met de vingers tikken en ooguitdrukkingen worden met succes toegepast. De vragen dienen dan zo geformuleerd te worden dat er met “ja” of “nee” op kan geantwoord worden.

Een afzuigapparaat kan de stem, in geval van overdreven slijm en speeksel, minder “gorgelend” maken.

Om de toehoorder meer informatie te geven en de communicatie te verbeteren, kan het gebruik van een alfabetkaart nuttig zijn, waarbij steeds de eerste letters van de te spreken woorden worden aangeduid.

– Hulpmiddelen voor communicatie

Communicatiemiddelen variëren van zeer eenvoudig tot uiterst gesofisticeerd. Voor sommigen kan schrijven de plaats innemen van spreken. Een klein klembord, kleine lei of een “magische” lei kunnen gemakkelijk mee genomen worden en zijn bovendien goedkoop. Als het verlies van handvaardigheid het schrijven moeilijk maakt, kan een schrijfmachine een oplossing bieden. De toetsen kunnen aangeslagen worden met de hand of met een hoofdstok wanneer hand en armfunctie het typen niet aankan. Een ergotherapeut kan bepalen welk toetsenbord nodig is. Daar een gewone schrijfmachine niet zo makkelijk mee te nemen is, bestaan er ook draagbare lintschrijvers zoals de Canon Communicator, Die hebben ongeveer het formaat van een zakrekenmachine en drukken boodschappen af op smalle papierstrookjes

Communicatie of alfabetborden kunnen thuis gemaakt worden en zijn het courantste hulpmiddel. ”Spreker” en “toehoorder” zien allebei het bord en elkaar. Elk van beide kan de letters aanwijzen om een boodschap te spellen. Papier en potlood om de letters te noteren zijn nuttig. Communicatieborden hebben het voordeel dat beide personen actief betrokken zijn bij een echte tweerichtingscommunicatie. En ze zijn veel goedkoper dan sommige meer gesofisticeerde hulpmiddelen.

Computergestuurde hulpmiddelen kunnen gebruikt worden door bijna iedereen die nog enigszins kan bewegen. Deze hulpmiddelen gebruiken een computergeheugen om woorden, zinnen of zelfs complete boodschappen op te slaan. De zender kan een tekst creëren bij middel van een aanwijstabel. Deze tekst kan “gesproken” worden door een spraaksynthesizer of getoond op een lichtbord of papierstrook. Deze toestellen kunnen zeer efficiënt zijn maar zowel zender als ontvanger moeten gemotiveerd zijn om ze te leren gebruiken. Er is een grote variëteit van communicatiemiddelen te krijgen in een ruime waaier van kostprijs en complexiteit. Bijvoorbeeld: Lightwriter en Buddy, maar Lucy, Mudikom en Tellus daarentegen zijn systemen die dan weer meer ontwikkeld zijn om op de rolwagen te bevestigen. Bij de keuze van een hulpmiddel is het belangrijk de hulp in te roepen van een ergotherapeut en logopedist. De ergotherapeut bepaalt gewoonlijk de fysische mogelijkheden van iemand met ALS om diverse toestellen te bedienen. De ergotherapeut en logopedist werken samen bij het aanbevelen van de meer complexe toestellen en bij het trainen van de ALS patiënt in hun gebruik. Deze twee deskundigen helpen de patiënt bij de keuze van een toestel, aangepast aan de individuele problemen en mogelijkheden.

(deels overgenomen met toestemming van:   http://www.alsliga.be)                                                                                                                                                                                                              admin@verhoelst.com

LIEFDE en Gezond Seksueel leven OP LATERE LEEFTIJD of het gezin en gezond seksueel ouder worden na je vijftigste

Vooraf: wat ik ga vertellen, van waaruit en hoe ik er over spreek:

– Wat ik ga vertellen is een verhaal over gezond ouder worden en intieme seksualiteitsbeleving en wat u kan helpen om uw eigen leven beter te begrijpen

1- Seksualiteit in samenhang met gezin en gezond leven

2- Seksualiteit in al zijn facetten, hopelijk geïntegreerd in heel de unieke mens

3- Situatieschets: postmodernisme, seksuele revolutie en ouderen

4- Seksualiteit en geslachtelijkheid als mensopbouwend gegeven en ouder worden

5- Seksualiteit in samenhang met intimiteit en het ouder worden

6- Seksualiteit en ouder worden in een gezonde levensloop, de middelbare leeftijd crisis en zijn veranderingen

7- De vier basisdimensies van en seksuele en intieme relatie na uw vijftigste

8- Voorwaarden of factoren die een rol spelen in het lukken van een stijgende levenslijn na uw vijftigste

9- Hulpverlening bij seksuele problemen na uw vijftigste

Tot slot een wens

– Wie ben ik om dit verhaal te vertellen?

Ik ben vooral een psychoanalytisch psychotherapeut die sinds jaren dagelijks naar de “geheime verhalen” van mensen mag luisteren om hen te helpen vrij te worden voor een goed leven, ook een goed seksueel leven.

– Hoe vertel ik dit verhaal?

Ik doe een poging om de seksualiteit niet te “verbijzonderen” tot een afzonderlijke entiteit in de mens maar het te benaderen in heel zijn complexiteit met de klemtoon op de menselijke opdracht seksualiteit geïntegreerd te beleven vanuit een persoonlijk verantwoordelijkheidsmoment, een verantwoordelijkheid die de mens hopelijk kan delen met één of meer liefste om gevers ( dus liefst “geen verbijzondering” als een entiteit op zich maar als een geïntegreerde complexe menselijke werkelijkheid!).

Ik spreek niet als pedagoog over hoe het moet, maar hopelijk bevrijdend.

Ik ga te keer tegen de medicalisering van de seksualiteit met het lijfelijk orgasme als ultiem criterium (à la “Masters and Johnson” 1970)

Ik vertel persoonlijk zonder al te veel over mezelf bloot te geven.

Als grote rode draad doorheen mijn verhaal zie ik het ouder worden nog steeds als een stijgende levenslijn in tegenstelling met de gebruikelijk voorstelling als dalend deel van de levenscurve. Ook wat de seksualiteit en intimiteit betreft kan de kwaliteit principieel verbeteren misschien minder kwantiteit maar hopelijk meer kwaliteit.

– Aan wie vertel ik dit verhaal?

leder van u heeft zo zijn eigen kijk op seksualiteit, ieder van u poogt er op zijn eigen manier mee om te gaan en tevredenheid door te vinden, ieder van u heeft zijn eigen levensverhaal waarin intimiteit en seksualiteit een belangrijke rol gespeeld heeft en nog voortdurend speelt.

Deel 1 Liefde, seksualiteit en intimiteit zijn heel complexe menselijke werkelijkheden die heel veel te maken hebben met het gezin waarin men leefde en actueel leeft.

1°  Samenhang tussen gezin en gezond leven

Het gezin is de plaats

– waarin de mens zichzelf ontdekt en constitueert als man of vrouw;

– waar de mens intimiteit ervaart en leert intiem om te gaan met anderen;

– waarin de mens leert zichzelf en anderen lief te hebben of mekaar te gebruiken om te overleven en soms voor zichzelf het recht op destructie verwerft;

– waar de mens vrij wordt voor seksualiteit met zichzelf en met anderen;

– waar de mens alle veranderingen in het intiem omgaan kan meemaken en

-waar zelfs op hoge leeftijd intimiteit troef is of hij ten ondergaat in het alleen zijn. Er bestaat een intense samenhang in alle richtingen:

– seksueel intiem leven hoort bij gezond leven en is zelfs aanzet tot lichamelijk gezond leven, het wordt soms zelfs beschouwd als een goed therapeutisch middel;

– het leven in een goed gezin en met goed intieme seksualiteit verhoogt de kans op een gezond leven,ook lichamelijk

– gezond leven op alle niveaus, lichamelijk, psychisch, sociaal en vooral in zijn poging tot zingeving vormen de essentiële basis voor een goed intiem seks leven.

2° Geslachtelijkheid ,seksualiteit ,erotiek en liefde in een veelheid van facetten

1 Het is het meest structurerende en mensopbouwende in het samenleven en leven:

– mens wordt mens als man of als vrouw in zijn geslachtelijkheid

– de relationele en liefdesdimensie

– de vriendschapsdimensie

– de voortplantingsdimensie

– seksualiteit en intimiteit als lustbeleving

– het relationele en het huwelijk of het samenlevingscontract

– de technische dimensie en de creativiteit en vindingrijkheid of de veranderlijkheid van de seksualiteitsbeleving en van de beleving van intimiteit

Ouder worden en erotiek, wat met pornografie die ons zo overspoelt?

2  De vermenging met allerlei andere begeertes ,gevoelens en gewoontes

o.a. met narcisme, met machtsgevoelens (potentie) , met verdriet, met vreugde, met kwaadheid en agressie, met genegenheid en warmte, met zelfverlies en zelfbevestiging, met goed voelen en slecht voelen, met gelukkig of ongelukkig voelen, met depressief of hoopvol voelen…, met schuld gevoelens! o.a. met het zelfbeeld en ideaalbeeld

o.a. met leefgewoontes als kleden, eten en drinken, (de tafelgemeenschap die ons een beeld kan geven van de bedgemeenschap), het sociale leven, het ontspanningsleven

3° Liefde en geslachtelijk leven. Het woord seksualiteit bestaat slechts 120 jaar van bij de start van de wetenschap van de seksualiteit “Seksualwissenschaft” van R. Von Krafft Ebing 1886

Gebruikte woorden: vrijen, liefde bedrijven, omgang hebben, betrekkingen hebben, een relatie hebben, intieme omgang hebben, neuken, en allerlei slanktaal

Deel 2  Situatieschets: onze postmoderne tijd en de seksuele revolutie, de ouderen onder ons hebben de “veranderingen” persoonlijk meegemaakt

– Alles mag en alles kan nu . Vroeger mocht er bijna niets en moest er van alles

+ Een niets ontziende moraal werd van op de kansel aan onze ouders opgelegd met de dreiging van het hellevuur. We hadden wel het voordeel dat we de biecht hadden. Ondanks dat we dagelijks doodzonden deden konden we gaan biechten en dan konden we ook herbeginnen! Dit was een goede zaak want de zo’ verboden seksualiteit werd daardoor dubbel zo aantrekkelijk. Het mocht allemaal niet en dat maakte de begeerte in zijn dreiging niet vervuld te worden echt tot begeerte en uitstel wat de spanning en het genot vermeerderde.

+ Gescheiden mensen waren slechte mensen, nu is men zeer tolerant(=?)

+ Seksueel anders georiënteerde waren zwaar gestoord of zelfs criminelen. Nu worden deze mensen geholpen om hun anderszijn te beleven, zo worden transseksuelen begeleid in hun veranderingsproces.

Seksuele problemen hebben hoort nu bij gezond leven. Vroeger was men ofwel een zondig mens ofwel zelfs een crimineel, in elk geval een zwakkeling

– Belang van het gezin, goede relatie en seksualiteit voor gezond leven.

Heel veel publicaties in het gezondheid denken tonen op basis van grondig onderzoek aan hoe belangrijk het is een goede relatie of gezin te hebben voor overleven en voor gezond leven

– Nochtans is een seksueel en intimiteit probleem zelden een aanmeldingsklacht : men spreekt er niet over want:

+ het is te intiem: het is het intiem leven zelf waarover het gaat

+ heel wat ongewoon seksueel gedrag en verlangen  (parafilieën: fixatie, exclusiviteit, destructiviteit en verslaving, waar iedereen min of meer restjes van heeft) geeft op zich heel wat genot en dat geeft men zomaar niet af door zich daarin bloot te geven. Deze speciale vormen van seksualiteit geven te veel genot om er hulp voor te vragen en er over te vertellen in zijn therapie. Ge kunt er heel uw leven van genieten.

+ men geeft zich zo maar niet bloot uit vrees gepakt te worden op abnormaliteiten en daartoe verbijzonderd te worden

+ uit loyaliteit naar de partner toe spreekt men er niet over, als men over de eigen seksualiteitsbeleving spreekt spreekt men ook over de partner

+ we hebben er geen woorden voor tenzij slank of familiaire woorden, iedereen heeft eigen woorden voor seksualiteit en deelt dat zo maar niet met iemand anders, ook niet met een dokter of een therapeut

+ seksualiteit blijft voor velen een beetje vies. In onze kindertijd beleefden we een totale vermenging tussen seksualiteit en plassen en stoelgang. De uitzuivering lukt meestal niet helemaal!

+ seksualiteit blijft voor velen nog slecht en zondig, voor jongeren geldt dit vaak niet meer

+ Het taboe rond seksualiteit is niet weggenomen maar veranderd. Taboe betekent veelmeer dan er niet over praten. Taboe is een zeer primitief gegeven in elke mens dat grenzen bepaalt!

+ controle of verdedigingsmechanismen in de persoonlijkheidsdynamiek (de mens leeft zijn driftmatigheid zo maar niet uit, soms wel als men ouder wordt en controle verliest)

+ om zichzelf te beschermen tegen verbijzondering en verdachtmaking (crimineel of pathologisch geval). Er is een intense samenhang tussen psychopathologie en speciale en eigen seksuele voorkeuren, verlangens en activiteiten

– Gezond seksueel ouder worden is een gezamenlijke verantwoordelijkheid met zijn “liefste omgever(s)”, het is alleen en samenspelen. Voor een deel met jezelf in het reine zijn en voor een deel gezamenlijk de spelregels van het samenleven correct en eerlijk en vanuit graag zien spelen en dit doorheen heel de veranderlijkheid van het ouder worden

Deel 3  Seksualiteit en geslachtelijkheid als een mensopbouwend gegeven ook bij het ouder worden

1- Eros en Thanathos, levensdrift en doodsdrift . Bij het ouder worden wordt het evenwicht tussen levens – en doodsdrift herschikt!

2- De dynamiek van “Es,>< Über-Ich + Ideal-Ich + Ich  +Omgeving en eigen gegevenheid”

Het “ES” is driftmatigheid in de mens, wat hem van binnenuit beweegt! Deze driftmatigheid wordt vermenselijkt in begeerte en verlangens.

Het “Über-Ich” zijn de regels die we onszelf opleggen, ons geweten en een ondoorzichtig kluwen van geboden en verboden die niet allemaal bewust gekend worden.

Het “Ideaal-Ich” is een beeld dat vanaf de kindertijd in ons groeit over wat en wie en hoe we moeten worden om uiteindelijk rust te vinden.

Het “Ich” is de kern van de menselijke persoon die alles integreert en met allerlei verdedigingsmechanismen deze complexe “dynamiek” stuurt en er zelf door gevormd wordt in interactie met onze eigen gegevenheid en de ons omringende realiteit.

Bij het ouder worden kan door veranderingen in het ES en in  het Über-Ich, Ideal-Ich en in de omgeving en eigen gegevenheid het Es veel meer maar ook minder uitgeleefd worden, maar soms dus ook veel meer! De persoon wordt wijzer en rijper en komt hopelijk meer tot rust en tot zichzelf! Intieme seksualiteit kan wellicht vrijer en vollediger beleefd en uitgeleefd worden in een intiem relatieleven met een geliefd iemand.

3- Lichamelijk, psychische, relationele en sociale, en  dimensie van zingeving veranderen

– Lichamelijke: de lichaamsbouw en seksuele uitrusting, man of vrouw

Zeer belangrijk is het sensuele. alle zintuigen zijn betrokken bij erotiek en intieme seksualiteit: zien, tasten,horen,ruiken,smaken.

+ Zien: tonen en gezien worden, graag zien en graag gezien worden. De begeerte is vooral een kwestie van zien. Een relatie ontstaat meestal langs het oogcontact.

+ Tasten en voelen: strelen en het vinden van de meest erogene zones bij mekaar zorgen zeker voor opwinding en verlangen.

+ Horen en spreken: het liefdesspel is een kwestie van verhalen en spreken, steeds opnieuw en steeds anders.

+ Ruiken en geuren: de geur is beslissend of een relatie doorgaat en of er seksuele intimiteit komt of nirt!

+ Smaken: de zoete en wee smaak van het erotisch mond en tongspel is intiemer dan de coïtus zelf!

Allerlei lichamelijke veranderingen kunnen bij het ouder worden de kwantiteit en de kwaliteit veranderen. Het verouderen van het lichaam is nochtans geen ziekte. maar ziek worden hoort er vaak bij en bij het ziek worden en bij de vele ingrepen en medicamenteuze behandelingen geraakt men met de seksualiteitsbeleving in de problemen, het is het meest kwetsbare in de individuele mens.

Veranderingen bii het ouder worden:

+ Vermindering van de intensiteit van de seksuele reactie en van de snelheid en van de duur van de lichamelijke veranderingen in elke fase van de seksuele respons (opwindingsfase, plateaufase, orgastische fase en afbouwfase)

+ Atrofie, een verdunning van de vaginale wand en een verminderde productie van vaginaal vocht bij seksuele opwinding door Oestrogeendeficiëntie ; De vagina is droger en de erectie is minder stevig en hard en de ejaculatie kan minder intens zijn

– Psychische :geslachtelijkheid , man ad vrouw zijn, is kernmoment van de zelfbeleving en zelfbeeld

Er is een vermenging met allerlei voorstellingen en gevoelens o.a. met gelukkig zijn in de verbondenheid.

Bij het ouder worden kan men vrij worden en tot rust komen en genieten van het samen zijn waarbij de dimensie van intimiteit het belangrijkste wordt.

– Sociale: het is het relationele bij uitstek

+ naar het eigen gezin

+ naar alle mensen toe

+ naar de ene definitieve relatie toe

Bij het ouder worden is men meestal zijn oorspronkelijk gezin kwijt, is het zelfgemaakte gezin een leeg nest geworden en heeft men soms zijn partner verloren door de dood of door scheiding. Het “goede” herinneringsleven zal het intiem zijn met zichzelf en eventueel  met iemand anders schragen!

– Zingeving: Bij het ouder worden is men hopelijk rijp, ervaren en wijs geworden.

Waar de intelligentie soms kan verzwakken in zijn abstractie mogelijkheden en in zijn geheugen functies (wat niet noodzakelijk is wanneer men deze functies goed blijft oefenen ook op hoge leeftijd) neemt de intelligentie meestal nog altijd toe in zijn inhoudelijkheid en de mens doorziet en begrijpt beter en beter hoe het leven in mekaar zit. Hij wordt wijzer en wijzer. Hij heeft meer en meer ervaring!

De kans op een depressief reageren neemt toe: hij loopt het risico er geen zin meer in te vinden door dat men het leven gaat ontmaskeren en zichzelf gaat ontmaskeren. Hopelijk zal de oudere nog zin vinden in zijn leven, zin in:

+ zijn pogingen om betekenis te geven lukken of mislukken: zin in de zin van betekenis

+ zijn ergens naartoe leven, dat  lukt of mislukt :zin in de zin van richting

+ zijn smaak vinden in het leven, dat lukt of mislukt: zin in de zin van er smaak in vinden

Dit zijn allemaal pogingen om te humaniseren die lukken of mislukken.

4- Een zeer primitief humaniserings mechanisme bij het samenleven van mensen is het taboe (Seksuele gemeenschap en sociale of maatschappelijke gemeenschap)

Taboe heeft een veel dieper betekenis dan het niet spreken over. Taboe is een pre – ethisch aanvoelen van wat mag en wat niet mag, wat kan en wat niet kan. Dit heeft nog niets te maken met het ethisch goed of kwaad. Het heeft steeds iets van een heilige schroom, het is steeds geheimnisvol en ondoorgrondelijk. Bij het overtreden van een taboeregel is de straf automatisch meegegeven. Het is een zeer primitieve laag in elke mens die automatisch bepaalt wat kan en niet kan!

Het gezin constituerend incesttaboe is structurerend aanwezig in alle culturen,als het structurerende voor het samenleven in de gemeenschap. Het bepaalt wie wel en wie niet met elkaar seksuele gemeenschap mag en moet hebben en wie wel en wie niet met elkaar mogen of bij voorkeur moeten trouwen cfr. Totem en Taboe van Sigmund Freud en Levy Strauss. Taboe is veel meer dan er niet over praten. Taboe zijn de primitieve spelregels.

5- Huwelijk en de samenlevingscontracten in de huidige maatschappij en het statuut van seksualiteit buiten het gezin en het huwelijk

6- Seksualiteit en intieme seksualiteit is iets voor in de veilige geborgenheid en verborgenheid van de woning al kan het daarbuiten ook wel.

7- In alle culturen zien we telkens opnieuw een vermenging van seksualiteit en religie, ritussen en rituelen, onthouding en ascese.

Bij het ouder worden mag ofwel alles (het aanbrengen van de jonge maagden voor de ouderlingen in de Bijbel) ofwel zou er niets mogen

( na de vijftig was de vrouw onvruchtbaar en moest het dus principieel gedaan zijn met de seksualiteit volgens de traditionele katholieke moraal).

Deel 4 Seksualiteit in samenhang met intimiteit en het ouder worden

Een intieme relatie is een relatie van twee mensen die vast verkeren en seksuele omgang met elkaar hebben met de bijhorende kwalitatieve connotaties van innigheid, vertrouwdheid en vertrouwelijkheid, een hele waaier van affecties en een zekere afhankelijkheid van mekaar. De intimiteit van deze relatie verwijst nog naar de intimiteit die er bestaat tussen moeder en kind, en vader en kind. Ouder wordend zal de dimensie van intimiteit van het seksueel met elkaar omgaan toenemen. Hoe is dit te begrijpen?

Bij het ouder worden verwerft de mens meestal een veel stevigere identiteit die zo nodig is voor de intimiteit. Identiteit kan immers omschreven worden als een subjectief gevoel van gelijkblijvendheid in wisselende situaties. Een persoon met een voldoende stevige identiteit voelt zich thuis in zijn eigen lichaam, als man of als vrouw, en heeft een fundamenteel vertrouwen om door anderen in zijn eigenheid herkend en erkend te worden. Hij is bereid om de eigen identiteit te fusioneren met die van een ander in een intieme relatie zonder bang te zijn zichzelf in de andere volledig te verliezen tenzij in het orgastisch moment maar wetende dat hij zichzelf nadien terug zal vinden (het orgasme wordt soms de kleine dood genoemd).

Heel belangrijk daarbij is het vertrouwen in de andere die men door een grote vertrouwelijkheid kan verwerven dat men niet zal gebruikt of misbruikt worden wanneer men zich vol overgave uit handen geeft aan de partner. Wanneer er sprake is van louter gebruiken en zeker bij misbruiken is de scheiding in voorbereiding tenzij andere eventueel masochistische banden of een vorm van grote afhankelijkheid een breuk niet toelaten.

(Vroeger, voor de emancipatie van de vrouw werd door velen over seksuele betrekkingen gesproken als “gebruikt worden door hun man” want in de trouwbelofte stond immers dat zij hun man ter wille moesten zijn maar scheidingen kwamen bijna niet voor omdat het niet mocht maar vooral omwille van de grote afhankelijkheid.

Daarmee wil ik helemaal niet zeggen dat onze ouders slecht zouden gevrijd hebben, integendeel ik ben er van overtuigd dat onze ouders in den donker en onder de wollen dekens veel meer en wellicht ook veel beter en probleem lozer gevrijd hebben dan wij nu! Het mocht immers allemaal niet en dat maakte het juist zo aantrekkelijk vooral ook omdat de spelregels veel duidelijker waren en men veel meer op mekaar aangewezen was (het was de beste en meest voor de handliggende ontspanning doorheen het jaar als er geen dorpskermis was)

Deel 5   Seksualiteit en gezonde levensloop: altijd andere opgaven en problemen met de seksualiteitsbeleving in al zijn facetten bij het ouder worden vanaf de conceptie tot aan de gezonde levenscrisis van het sterven

Wanneer de mens al deze levensfasen goed heeft doorgemaakt zal hij het gemakkelijker hebben op een bevredigende manier oud te worden. Anders zal hij de kans moeten krijgen om ook op latere leeftijd herstelwerk te doen en de crisissen van het oud worden op een constructieve manier ten goede te keren.

Gezonde seksualiteit en de veranderingen bij het ouder worden na vijftig jaar worden hopelijk gezond leven.

In de middelbare leeftijdscrisis verandert niet alleen het samenleven van de beide partners (ouders) fundamenteel maar ook de seksualiteit en intimiteit ervaringen kunnen grote veranderingen ondergaan. Het is de middag van het leven, we maken de balans op en we zullen en kunnen een heel nieuw leven beginnen. De mens is een “centenaire” of een dier dat honderd jaar wordt. Op zijn vijftigste is men er praktisch zeker van dat men in de helft zit We worden met de vraag geconfronteerd wat we met de volgende helft gaat doen.

Het verlies van de vruchtbaarheid in de menopauze bij de vrouw kunnen een bevrijding betekenen voor het verder seksueel samen leven. Ook de andro- of penopauze bij de man (indien deze bestaat) kan een pauze in het seksueel actief zijn betekenen.

Het nest is leeg tenzij men met één of meerdere lange nestblijvers blijft zitten.

Dit zal voor het koppel, als ze mekaar door de dood of door een scheiding nog niet verloren hebben, voor een nieuw te maken keuze stellen:

-komen ze mekaar terug tegen en maken het nog heel goed samen, ook seksueel en vooral intiem,

-of blijven ze na zoveel samen te hebben meegemaakt als broer en zus in het zelfde huis samenwonen, maar de begeerte is weg,

-of gaan ze vervallen in een voortdurend geruzie waarbij de tekortkomingen die het leven hen gebracht heeft systematisch in de schoenen van de ander geschoven worden en verweten worden,

-of zijn ze aan scheiden toe omdat de gemeenschappelijke opdracht van kinderen op te voeden is weggevallen en er geen andere gezamenlijke levensdoelen kunnen gevonden worden.

Een heel belangrijke verandering in deze middelbare leeftijdscrisis kunnen we omschrijven als een verandering van de vrouw in mannelijke richting en van de man in vrouwelijke richting. C.G.Jung noemde dit de schaduw die meer op de voorgrond kwam. Om het wit zwart te stellen :de man zijn lichaam vervrouwelijkt en de vrouw haar lichaam vermannelijkt; de man krijgt veel meer goesting in de intimistische seksualiteit waar de vrouw al zolang op wacht en de vrouw krijgt meer goesting in de coïterende seksualiteit waar de man al zolang op wacht. Iets gelijkaardig kunnen we herkennen in oosterse culturen waarbij de vrouw na de menopauze als “wijze man” wordt toegelaten in de mannenwereld tenzij ze vroeger ontrouw geweest was.De intimiteit wordt voor beide belangrijker.In de plaatst van louter presteren komt nu hopelijk genieten en intiem zijn.

Deel 6  De vier basisdimensies van een seksuele en intieme relatie na je vijftigste

Intiem samenzijn is bij elk koppel anders, is heel persoonlijk!

Intiem samenzijn verandert voortdurend in de levensloop, de vier dimensie worden herschikt en hopelijk komt er een nieuw evenwicht! Intiem samenzijn wordt zo anders beleefd door man en vrouw!

1 Macht, afhankelijkheid en overgave, nodige onafhankelijkheid en emancipatie, alles is vaak in beweging. Is ouder worden verliezen van autonomie en macht of wordt het overgave!?

2 De expressie van gevoelens verandert. Gehechtheid en wederzijdse zorg ook voor de gevoelswereld en geheime verhalen van heel de familie, gezin en individuele personen veranderen. Het sociaalmasker kan soms meer afgelegd worden maar doe het toch maar niet te veel.

Archaïsche gevoelens o.a. jalousie en doodsgedachten kunnen op en uitgesproken manier de kop opsteken. Het verleden komt vaak op een niets ontziende manier met zijn geheime verhalen naar boven of de rol van het kwaad in het levensverhaal

3 De realiteit misvormen en de realiteit respecteren is in beweging. Verliefdheid kan tot op zeer hoge leeftijd.

Dromen en plannen maken wordt anders na uw vijftigste.

Het huis bouwen en verbouwen en verlaten en hoopvol leven.

Ook na uw vijftigste is er nog hoop!

4 De seksuele intimiteit en de Intimiteit die belangrijker wordt

Afstand uit vrees voor intimiteit en intimiteit op een veilige afstand

Deel 7  Voorwaarden of factoren die een rol spelen bij het al of niet goed lukken van de crisis van de middelbare leeftijd om het ouder worden te kunnen meemaken als een stijgende levenslijn, waarbij de intieme seksualiteitsbeleving nog kan verbeteren

– Een gunstige persoonlijke gezondheid op alle niveaus

– Goede leefomstandigheden en een goede partner

– Een niet te gekwetst levensverhaal en eventueel herstelkansen: het al of niet goed doorgemaakt hebben van de voorbije levenscrisissen.

Deel 8  Hulpverlening voor seksuele en problemen met intimiteit na uw vijftigste

Zorgende en hulpbiedende liefste omgevers zijn veruit de belangrijkste helpers!

Indien professionele hulp nodig is psychotherapie wellicht meer aangewezen dan louter sekstherapie! Helpen gebeurt best op alle niveaus

– Lichamelijk (b.v. operatie, medicatie, hulpmiddelen)

– Psychisch (b.v. zelfkennis, zelfgevoel en zich vrij maken voor intimiteit en seksualiteit)

– Sociaal en relationeel (b.v. partner, welwillendheid van de kinderen, zorg voor welzijn)

– Zingeving  (Seksuele intimiteit kan heel waardevol zijn!)

Tot slot: Ik wens u een goed intiem seksleven toe ook op hoge leeftijd Ook bij het omgekeerd ouderschap kan intimiteit de situatie redden.

Hier volgt nog een illustratie van de manier waarop in de eerste decennia van vorige eeuw, toen mijn ouders huwden,  gedacht werd over seksualiteit en over een relatie!

Het is de huwelijkscatechismus in “Het Boek der Liefde” :

vermoedelijk  van René Declerq:  Het boek der liefde (bundel liefdeslyriek, 1921) * Meidoorn (dichtbundel, 1925) * Nagelaten gedichten (1937) * Overgebleven gedichten (1937)b ?

of van Dirk Van Sina °1894 en + 1967 “Het Boek de Liefde” 1927 ?

of de huwelijkscatechismus, ‘Het echtgeluk’, van 1799 van  Willem Bilderdijk  (1756-1831) ?

Op de voorpagina van “Het boek der liefde” staat “LVDB” Uitgave “PATRIA”, 6, Pompstraat, Antwerpen, De Kleine Bibliotheek

(kan iemand mij helpen om het uit te zoeken?) admin@verhoelst.com

Geniet van deze wonderlijke tekst en zeg nu nog dat er niets veranderd is de laatste decennia!?
Drs. Fons Verhoelst Klin. en Gezondheidspsycholoog, Seksuoloog, Filosoof en Psychoanalytisch Psychotherapeut        Copyright ©2005 Fons Verhoelst

Werkte in de Universitaire Ziekenhuizen van de K.U.Leuven, in het Medisch Centrum voor Huisartsen Leuven,

Werkt in een Privé Praktijk Kerkweg 10 Pellenberg 016 1462732

Was docent  in het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen Brussel

in het Vormingscentrum Dr Guislain Gent

in het Opleidingscentrum voor Psychotherapie Kem St Niklaas

Is voordrachtgever: voor afspraken kerkweg 103212 Pellenberg Tel: 01646 2732 Fax: 016464510

E-mail: admin@verhoelst.com

Website: www.senior.verhoelst.com

Puzzelgezinnen (schema)                                                                                                                                                         Pellenberg 26 mei 2007

Copyright ©2007 Fons Verhoelst

Drs. Fons Verhoelst, Klinisch en Gezondheidspsycholoog, Seksuoloog, Filosoof en Psychoanalytisch Psychotherapeut

Over relaties in nieuw samengestelde gezinnen in al zijn aspecten.

Hoe vindt ieder zijn plek in de puzzel?

Ook in de klassieke gezinnen is er voortdurend een verandering in de samenstelling,

Of de normale gezinscrisissen en de normale veranderingen die elk gezin meemaakt in zijn levensloop.

Hoe complex wordt het wanneer de ouders wisselen, wanneer ander kinderen het systeem komen vervoegen?

Vooraf:

– wat ik ga vertellen

– wie ik ben om dit verhaal te vertellen: speciale aandacht voor de geheime verhalen van mensen en van gezinnen

– hoe ik dit verhaal ga vertellen. Ik ga u niet vertellen hoe je het moet doen, maar wel hoe je kunt begrijpen.

1°Wat is een gezin: echtpaar met hun kinderen. Komt van de Middelnederlandse term: een reisgezelschap waar mensen bijkomen en mensen afvallen. Iemands omgeving. In mijn taal “liefste omgevers”.  Het is een historisch gegeven dat in de loop der tijden evolueerde en veranderde. In de huidige tijd vestigt een gezin zich in een woning en gaat een thuis maken.

-De ontwikkeling van de klassieke gezinnen: verlovingstijd, trouwen en samenwonen, eventueel kinderen krijgen, gezin met kleine kinderen, gezin met pubers, lege nest gezin, samen of alleen oud worden en sterven.

– Het gezin is de plaats waar ouders en kinderen hun belangrijkste ontwikkelingscrisissen meemaken. Het is de uitvalsbasis van waaruit iedereen het persoonlijke en publieke leven kan gaan leven.

2° De maatschappelijke veranderingen in de samenstelling van de gezinnen in deze post moderne tijd, echt een puzzel! Alles kan en alles mag, ook de invulling van de relatie kan op alle mogelijke manieren. Ook op gebied van seksualiteit kan alles en mag alles, bijna alles

– Huidige gezinsvormen: samen wonen zonder te huwen, huwelijk ritueel vieren, scheiden, nieuw samengestelde gezinnen met of zonder een verscheidenheid aan kinderen van wie ze afkomstig zijn, donor kinderen, adoptie kinderen, pleegkinderen, half broers of half zussen, stief broers of stief zussen met bijkomende complexiteit van de rang in het gezin, wie is de oudste en wie is de jongste en wie woont waar en wie woont met wie. Lesbische en homofiele koppels met of zonder kinderen. Dit zijn vaak heel complexe puzzels!

– Ook de vele singels, celibatairen, mensen die nooit huwen, verweduwden en gescheidenen, met één of meer kinderen (bewust ongehuwde moeders (bom – moeders) worden “éénpersoonsgezinnen” genoemd

– Living Apart Together  (L.A.T. relaties) en Living Together Apart (L.T.A. relaties) vaak gekozen als samenlevingsvorm door jongeren  en ouderen.

– De communes en leefgemeenschappen van de jaren zestig, maar ze bestaan en overleven nog! Zijn de kloosters aan het uitsterven of zijn ze aan een revival toe?

3° Enerzijds mag alles en kan alles in deze post moderne tijd. Te gelijkertijd wordt er een enorme klemtoon gelegd op het belang van een goede relatie, het belang van een goed gezin voor gezond en wel leven, ook voor lichamelijk gezond leven! Het is ook het beste antidepressivum

Het is de beste context voor een gezond lichaam, voor een gezonde belevingswereld, als basis voor een optimaal sociaal netwerk en als grond voor een zinvol leven. ( studies over de impact van een goede relatie en een goed gezin op de gezondheid en de medische gevolgen van eenzaamheid).

4° De invloed van de groot familie en intergenerationeel doorgeven van genen en familie stijlen en van familiegeheimen. De complexiteit van het voorouderverhaal bij nieuw samenstelde gezinnen, donor inseminatie en adoptie en pleeg kinderen en de invulling van het zich situeren in de afstamming. Slechts 84% van de vaders die naast de verlostafel staan zijn de biologische vaders bij de geboorte van een kind.

De kern van liefste omgevers wordt soms uitgebreid door grootouders en andere voorvaders of mede afstammelingen. Van wie stammen we af, wat is het verhaal over onze voorouders? Er is zeer veel interesse voor de genealogie en dat wordt echt pas puzzelen!

5° De kwaliteit van relaties en samenleven  in puzzelgezinnen.

– Autonomie, macht maar ook aanleunen. Soms is ruzie maken nodig. Bij de verandering van de samenstelling van het gezin veranderen ook de machtsverhoudingen

– Bij wie kan ik mijn sociaal masker afleggen en echt mezelf zijn

– Samen dromen en plannen maken kan een heel complexe puzzel worden

– Intieme seksualiteit en wie met wie seksualiteit mag en kan beleven wordt soms een heel bedreigend kluwen. Taboe regels worden herschikt.

– De loyaliteitsregels van geven en nemen tussen echte bloedverwanten is anders dan met kinderen en een ouder die uit een ander gezin en verleden komt. Pleegkinderen en adoptie kinderen blijven loyaal naar de biologische ouders toe en wat dan?

– Veiligheid en gehechtheid, affectieve banden met ouders en kinderen in nieuw samengestelde gezinnen, bij adoptie en bij pleeggezinnen houden risico’s in maar eventueel ook nieuwe kansen.

Hoe vindt iedereen zijn plek in de puzzel.

Veilige hechting is een belangrijke voorwaarde voor relatiebekwaamheid. Wat met kinderen die onveilig gehecht zijn, die ambivalent onveilig gehecht zijn, die gedisorganiseerd onveilig gehecht zijn. Wat als de ouders ook relatie onbekwaam zijn?

6° Een kort woord over wonen, het gezin dat zich vestigt, co-ouderschap, adoptie kinderen van wie het geboortehuis in een andere cultuur staat?

7° Wat met de hulpverlening voor deze puzzelgezinnen?

De belangrijkste hulp komt van de liefste omgevers

Wanneer individuele psychotherapie of gezinstherapie? Het belang van het fenomeen van het zwarte schaap (in het systeem) dat beladen wordt met de zonden (problemen) van de anderen en naar de woestijn (hulpverlener) wordt gestuurd. Heel het gein is best subject van behandeling!

Wanneer zijn zelfhulpgroepen een goede zaak? Lotgenoten die mekaar ontmoeten kan steun bieden maar enkel op voorwaarde dat er geen collectieve klaagzang opgang komt.

Tot slot een wens: ik wens je toe, in welke samenlevingsvorm je ook leeft, dat je veiligheid en steun vindt in het zoeken van je eigen plek in het soms heel complexe puzzel landschap van relatie spelen. Het ideaal bestaat niet maar samen kunnen we zorgdragen dat het leven zo goed en zo zinnig mogelijk geleefd wordt.

Tekst voor publicatie ( Welzijnsgids)

Copyright © april 2008 Fons Verhoelst

Puzzelgezinnen (tekst)

Over puzzelgezinnen of nieuw en anders samengestelde gezinnen en hun geheimverhaal.

Een puzzel is een raadsel, een moeilijke opgave die men als ‘tijdverdrijf’ tracht op te lossen.In de huidige samenleving zijn de gezinnen vaak puzzels geworden.

In hun veranderlijkheid doorheen de levensloop en in hun gevarieerde samenstelling zijn het heel complexe opgaven geworden waarbij men de tijd, veel tijd moet nemen en krijgen om er als kind maar ook als volwassene spelenderwijs of op een eerder verkrampte mannier mee om te gaan.

Deze puzzelstukjes maken meestal deel uit van verschillende puzzels met een totaal ander verhaal.

Ons gezin van oorsprong waarin we als kind groot werden en ons gezin dat we als(jong) volwassenen zelf “stichten”, (wat een mooi woord!) zullen beide in grote mate de kwaliteit van ons leven (en zelfs onze gezondheid) bepalen.

Elk gezin is een “reisgezelschap” waar mensen bijkomen en waar mensen afvallen. Zo is het de laatste paar eeuwen geweest. Vroeger en in andere culturen was de clan of het gezin een wereld van verschil met ons kerngezin. In de huidige maatschappij en ook in onze huidige multiculturele samenleving is er zo een grote variëteit aan samenlevingvormen dat de puzzel soms moeilijk ontwarbaar wordt. Alle variaties zijn immers toegelaten. Alles kan en alles mag. Alle soorten relaties zijn aan de orde. In onze eigen cultuur ondervinden wij tegelijkertijd een enorme druk om het goed te doen in onze relaties en in onze gezinnen. Het moet goed zijn anders moet je opnieuw beginnen en opnieuw een poging doen met andere medespelers of tegenspelers. Het vorig of de vorige (mislukte) gezinnen blijven op een of andere manier in fantasie en in realiteit in het contact rond de kinderen maar ook in de aanwezigheid van de kinderen hun tol eisen. Het zijn altijd opnieuw boeiende uitdagingen.

Als psychotherapeuten en als relatie en gezinstherapeuten ontdekken wij meer en meer de invloed van onze vooroudergezinnen als deel van dit kluwen. Het aantal grootouders en voorouders kan oplopen en spelen ieder op hun beurt een rol in de kwaliteit van het leven van de ouders en van de kinderen.

Ook de huidige en nieuwe gezinsvormen hebben een heel ingrijpende invloed op de kwaliteit van onze relaties en van ons samen leven. De opvoeding wordt vaak een complex kluwen van wie wat doet. De invloed van de verschillende soorten kinderen in de wederzijdse opvoeding is vaak verwarrend. De positie van oudste tot jongste wordt soms helemaal overhoop gehaald.

Wanneer de ouders niet meer weten waar ze mee bezig zijn nemen de kinderen het vaak in handen. Men noemt dit “het omgekeerd ouderschap”.

Een gezin is een reisgezelschap dat gaat “wonen”. We proberen een huis tot een thuis te maken. Maar ook dat wordt vaak puzzelwerk: wie woont waar en met wie? Trouwens in de hulpverleningswereld wordt tot nu toe veel te weinig aandacht gegeven aan de invloed van het huis op de levenskwaliteit.

Hoe kan men deze gezinnen ondersteunen en hoe kunnen zij zich laten helpen door een al even complex therapeuten wereldje.

Ik stel voor dat we even gaan puzzelen en niet te veel puzzelstukjes uit het oog verliezen.

Ik vertel u een verhaal over mijn puzzelwerk vanuit mijn ervaring van veertig jaar psychoanalytisch werken met patiënten en gezinnen. Heel veel patiënten kwamen uit een probleemgezin waar scheiding aan de orde was. Velen kwamen uit een nieuw of anders samengesteld gezin. Zeer recent zag ik nog een dochter met haar moeder met een veelheid van conflicten rond de nieuw gekozen partner van moeder en conflicten van het zusje van patiënte die na eerst thuis weggelopen te zijn nu bij haar vader was gaan wonen, een vader die werd voorgesteld als een man die zijn vrouw en zijn kinderen brutaliseerde. Van dit soort verhalen kan ik u een paar honderden vertellen. Het gaat altijd om verhalen die patiënten maar prijs geven als ze zich voldoende veilig voelen en als ze geholpen worden om er zelf vat op te krijgen. Iedereen heeft een geheim verhaal, elk gezin heeft zijn geheime verhalen.

1° Elk gezin en alle gezinsleden hebben een geheim verhaal.

Zeker de anders en de nieuw samengestelde gezinnen dragen een geheimverhaal mee uit hun verleden dat nog meer puzzelwerk vraagt dan het eenvoudige kerngezin waarvan het geheimverhaal van hun leden ook al zo ingewikkeld is.

Op de achtergrond van de ontwikkelingen in de psychiatrische, psychologische en psychotherapeutische hulpverleningswereld is het actueel niet zo evident het belang van het geheim verhaal ten tonele te voeren. Nochtans is de impact van dit geheim verhaal op de psychopathologie en op de psychotherapie niet te onderschatten. De familiegeheimen, de persoonlijke geheimen verzameld in de levensloop, de eigen intieme seksualiteit en de zomaar niet prijsgegeven verhalen bepalen de kwaliteit van de diagnose, de probleemstelling en de hulpverlening. Ook het eigen geheim verhaal van de hulpverlener (de helft van mijn patiënten zijn hulpverleners), van de hulpverleningssetting en van een afdeling speelt een beslissende rol in de kwaliteit van de hulpverlening. Psychoanalytische supervisie bij welk soort begeleiding ook kan een enorme kwaliteitsverbetering betekenen. Een “activerende passiviteit” bij de gespreksvoering en een grondig psychologisch testonderzoek kan zowel op de basale structuren als op de inhoud van het verhaal van de patiënt een “verhelderend inzicht” bijbrengen. Depressiviteit bijvoorbeeld dat niet begrepen wordt leidt tot een verbijzondering van een ziekte en patiënt en vraagt jaren “herstelwerk” naar hoopvolheid toe.

Ik vertel u hier geen ‘theorie’ over het onbewuste maar een verhaal over de psychotherapeutische praktijk. De narratieve benadering van de mens is wel in! Het leven van de mens met zijn ervaringen, warnemingen, gevoelens en denken worden gestructureerd op de wijze van een verhaal. Het particuliere, het unieke, het speciale, het uitzonderlijke is van belang en niet, uitsluitend het universele geldende weten. Dit verhaal is tijd en plaats of persoon gebonden. De realiteit, feiten en gebeurtenissen worden doorheen een interpretatie proces een verhaal. Alles krijgt een betekenis. Deze betekenisgeving wordt zowel gedragen door de persoonlijke creativiteit als door de sociale context en door de grote mythologieën die de kosmos proberen te begrijpen en daardoor te vatten of er vat op te krijgen.

2° Ieder van u en ik hebben een geheim verhaal: een ondoorzichtig, niet verteld en niet begrepen verhaal.

We hebben allerlei levenservaringen opgeborgen in de vergetelheid van een rugzak die we allemaal min of meer comfortabel meedragen. Het is een verhaal dat je niet vertelt aan uw partner, ouders, kinderen of vrienden. Het is een verhaal dat je zelfs een stuk verborgen houdt voor jezelf. Wanneer je niet te veel moe bent, niet te veel ziek, een goede relatie hebt, goede seksualiteit beleeft en u dus goed voelt in uw vel, laat die rugzak dan voor wat hij is en geniet van het leven. Geniet van het nu zoals het in de moderne wereld gepromoot wordt. (Alhoewel, als je in het nu leeft ben je depressief!). Maar als je op een bepaald moment in je leven te veel moe bent, te veel ziek, geen goede relatie hebt, geen goede seksualiteit beleeft, niet efficiënt in uw studies of werk en u dus slecht in uw vel voelt kan het nuttig en noodzakelijk zijn dat je bij een psychotherapeut eens gaat grasduinen in die rugzak en zoeken, in alle veiligheid,  wat vanuit uw eigen levensverhaal en geheim verhaal u het leven zo moeilijk maakt en niet alleen blijft kijken naar wat u overkomt.

In deze rugzak zitten zeker onze ouders, of ze nu gestorven zijn of nog leven. Ik wens je toe dat ze met een welwillende blik op je toekijken. Als het alleen verwaarlozende of vernietigende blikken zijn wens ik je toe dat er andere belangrijke figuren in uw rugzak zijn terecht gekomen die u wel welwillend in uw nek aankijken.

Indien onvoldoende welwillende blikken in uw rugzak zitten of te veel afkeurende blikken kan het nodig zijn zulke blik bij een psychotherapeut te zoeken en dit wel tegen betaling. Ik wens je toe dat deze therapeut een welwillende blik heeft en u niet verbijzondert tot uw problemen en pathologie. Ik wens je toe dat hij tracht je te beluisteren in heel uw verhaal, ook uw geheim verhaal. Ik wens u toe dat hij u houvast, veiligheid, tijd en ruimte geeft om een levensrevisie te doen en inzicht maar vooral begrip te vinden voor wat jij met je leven kan en hoopt te doen.

Ik hoop dat deze psychotherapeut u vrij maakt voor creatief leven en dat hij u helpt om uw lot op uw eigen rekening te zetten in plaats van een continue gevecht te blijven leveren tegen dit lot waar je heel moe kunt van worden.

3° Wat zit er allemaal in onze rugzak? Wat is de inhoud van ons geheimverhaal?

Ons persoonlijk geheim verhaal opgebouwd doorheen onze levensloop zijn verhalen over onze conceptie, over onze geboorte, over onze intrede in het sociale leven in de school en later in de puberteit, het al of niet huwen na het uitzoeken van de eigen seksuele identiteit. Het zijn verhalen over onze normale levenscrisissen. Maar het zijn ook verhalen over onze opgelopen trauma’s.  Het zijn verhalen over onze seksuele ontwikkeling en nog zoveel meer. Ons gezin en familie geheimen, generaties lang niet expliciet verteld maar geweten zijn meestal mede beslissend of het gezin standhoudt. Onze collectieve geheime verhalen door iedereen gekend maar in alle talen verzwegen die een subtiele context zijn voor de verdere evolutie van ons gezinsleven. Onze maatschappelijke mythologieën en verhalen over het ontstaan van de wereld en de  kosmos, van de mens, van het leven zitten ook in onze rugzak. Trouwens ons positief wetenschappelijk denken is ook een mythe! Ook de taboes als primitieve spelregels in onze cultuur moeten in deze context geplaatst worden .

4° Wat maakt dat we deze geheime verhalen niet zomaar vertellen en prijsgeven zelfs niet bij de psychotherapeut!

De psychodynamiek zit zo in elkaar. Allerlei afweermechanismen en verdedigingssystemen zorgen dat een innerlijke wereld die door ons bewustzijn niet aanvaard worden verdwijnen in en niet verteld verhaal. Maar het is een verhaal waar we in de versprekingen, in onze nacht en dag dromen en in onze kunst creaties toch vat kunnen op krijgen maar in gekuiste versies als we ze tot ons laten doordringen.

Aan de hand van het niet spreken over onze persoonlijke seksualiteit wil ik een illustratie geven van het niet vertellen van ons verhaal. + Het is de intimiteit zelf. Het is geheim: “behorend tot het huis”, + We hebben er geen woorden voor tenzij slank woorden, + Het is vies, slecht en zondig (nog altijd), + Schrik er op gepakt te worden en verbijzonderd te worden, zeker door op de loer liggende therapeuten en moraal ridders, + Men is loyaal naar zijn partner en praat niet over de gezamenlijke seksualiteit + Het is zo complexs en moeilijk te vatten, bijvoorbeeld de geslachtelijke identiteit,

+ Als men het prijsgeeft vreest men het te moeten mee stoppen en toch bezorgt het ons zoveel geheime pleziertjes, + Het taboe betekent veel meer dan er niet kunnen over praten. Het zijn zeer primitieve cultureel bepaalde spelregels die niet te maken hebben met goed of kwaad maar alles met het instellen van grenzen in het samen leven en slechts impliciet aan de orde zijn tenzij ze overschreden worden.

Ook ons “sociaal masker” dat wij in het publieke leven opzetten blijft en rol spelen in het contact met de hulpverlener. Hopelijk hebben we een thuis en een relatie waar we dit sociale masker kunnen afzetten. Dit zal maar lukken in de mate er veiligheid en vertrouwen is. Wellicht moet dit ook niet om toch een goede relatie te hebben (zoals relatietherapeuten vaak doen denken!).

Er bestaat ook nog zo iets als psychosomatiek en het niet tot woorden gekomen geheim verhaal. Een tien % van de mensen kunnen zich niet uitvertellen. Ze hebben in de babytijd niet geleerd te “mentaliseren”. Hun lichaam spreekt vaak boekdelen, maar problemen in hun leven kennen ze niet. Alleen hun ziektes en moeheid en pijn speelt hen parten en tonen ze als hulpvraag. Elk depressief zijn zal best begrepen worden in zijn geheim en niet vertelde verhaal. Ook allerlei lichamelijke verstoringen, maar ook goed functioneren worden best begrepen als een woordeloze taal

5°Wat is een gezin en hoe belangrijk is het gezin voor gezond leven?

Nog even echt puzzelen als aanzet om verder te begrijpen wat onze gezinnen als structurerende kracht in ons maatschappelijk leven betekenen. Wie is mijn mama, wie is mijn papa, wie zijn mijn broers en zussen, wie is mijn familie? Hoe noem ik hen en wat zeg het over mijn inbedding in de samenleving?

In 1884 schreef Friedrich Engels volgende inleidende tekst over het gezin: “Morgan, die zijn leven grotendeels onder de nu nog in de staat New York woonachtige Irokezen heeft doorgebracht en in een van hun stammen (die van de Seneka’s) werd geadopteerd, vond bij hen een stelsel van verwantschap in zwang, dat tegenstrijdig was aan hun werkelijke familiebetrekkingen. Er bestond bij hen het van weerszijden makkelijk te verbreken enkelvoudige huwelijk, dat Morgan ‘paringsgezin’ noemt. De nakomelingen van zulk een echtpaar waren dus bij iedereen als zodanig bekend en erkend; er was geen twijfel mogelijk op wie de naam vader, moeder, zoon, dochter, broer, zuster van toepassing was. Maar het feitelijke gebruik van deze uitdrukkingen is daarmee in strijd. De Irokees noemt niet alleen zijn eigen kinderen zoons en dochters, maar ook die van zijn broers, en dezen noemen hem vader. De kinderen van zijn zusters noemt hij daarentegen neven en nichten en zij noemen hem oom. Omgekeerd noemt de Irokese vrouw behalve haar eigen kinderen ook die van haar zusters haar zoons en dochters en dezen noemen haar moeder. De kinderen van haar broers daarentegen noemt zij neven en nichten en zij wordt door hen tante genoemd. Ook de kinderen van broers noemen elkaar broers en zusters, eveneens de kinderen van zusters. De kinderen van een vrouw en die van haar broer noemen elkaar daarentegen neven en nichten. En dat zijn niet slechts zinledige namen, maar uitdrukkingen van werkelijk geldende opvattingen omtrent nadere of verdere verwantschap, omtrent gelijkheid en ongelijkheid van bloedverwantschap, en deze opvattingen zijn de grondslag van een volledig uitgewerkt stelsel van verwantschap, dat de mogelijkheid verschaft enige honderden verschillende verwantschapsbetrekkingen van één persoon uit te drukken. Nog sterker. Dit stelsel geldt niet alleen ten volle bij alle Amerikaanse Indianen (tot nu toe heeft men geen uitzondering gevonden), maar het geldt ook bijna onveranderd bij de oudste bewoners van India, bij de Dravidische stammen in Dekan en bij de Gaurastammen in Hindoestan. De verwantschapsuitdrukkingen van de Zuidindische Tamilen en de Seneka-Irokezen in de staat New York komen nog heden voor meer dan tweehonderd verschillende verwantschapsbetrekkingen overeen. En ook bij deze Indische stammen, evenals bij alle Amerikaanse Indianen, zijn de verwantschapsbetrekkingen, die uit de geldende familievorm voortspruiten, in strijd met het stelsel van verwantschap”.

….’De familie”, zegt Morgan, ‘is het actieve element; zij is nooit stationair, maar schrijdt voorwaarts van een lagere naar een hogere vorm, naargelang de maatschappij zich van een lagere tot een hogere trap ontwikkelt. De stelsels van verwantschap daarentegen zijn passief; slechts met lange tussenpozen registreren zij de vooruitgang, die de familie in de loop van de tijd heeft gemaakt en ondergaan slechts dan grondige veranderingen, wanneer de familie grondig is veranderd.’

Het leest alsof er over onze veranderende gezinssamenstellingen gesproken wordt.

Lees heel het verhaal van Friederich Engels, geschreven in 1884: ‘De oorsprong van het gezin, van de particuliere eigendom en van de staat’. Echt aan te bevelen wanneer u wilt begrijpen wat er nu aan het veranderen is in onze families en gezinnen.

Dit zijn denkoefeningen die ons op scherp zetten om de huidige relatiespelen in de nieuw samengestelde gezinnen uit te proberen. Wie is met wie verwant en hoe? Hoe noemt men elkaar?

Dit soort denkoefening kunnen we ook terug vinden bij de Darwinistisch denkende biologen die relatiespelen verklaren vanuit het behoud van het eigen genetisch materiaal.

We gaan niet door met deze puzzeloefeningen. Dit zou ons te ver leiden. Ook gaan we ons niet wagen aan een grondige historiek van het gezin hoe nuttig en noodzakelijk dit ook moge zijn om het gezin in de huidige tijd te begrijpen.

Toch even dit. Het woord gezin is een middel Nederlandse term. “Gesinde”, “gesinne” betekent reisgezelschap, gevolg, hovelingen, bedienden, iemands omgeving, collectief. Het is vooral een reisgezelschap waar mensen bijkomen en mensen afvallen. Het is een historisch gegeven dat in de loop der

tijden erg veranderde. Nog even Friedrich Engels: “De benaming vader, moeder, zoon, dochter, broer, zuster zijn niet eenvoudig eretitels, maar brengen zeer bepaalde, zeer ernstige wederzijdse verplichtingen met zich, die tezamen een essentieel deel vormen van het maatschappelijke bestel van deze volken”.

Dit zou de aanzet kunnen zijn van een grondige analyse van de historiek van het gezin zoals wij het nu in de 21ste eeuw in heel zijn veranderlijkheid het maatschappelijk leven en vooral de hulpverleningswereld en de welzijnszorg zien overvragen. Het economisch belang van de man – vrouw verhoudingen en op hun beurt de verhoudingen met hun kinderen bepalen in grote mate de psychologische ruimte die elk van hen toebedeeld krijgen om binnen (voor iedere tijd) eigen grenzen hun welzijn uit te zoeken. Maar ook de emancipatie bewegingen zetten het gezin overhoop. Ze zullen dit dikwijls uitleven in wisselende samengestelde gezinnen die op hun beurt een hele cyclus van veranderingen te doorlopen hebben in ieders eigen levensloop en in de gezamenlijke levensloop, en dit van generatie op generatie.

We hebben het hier over de normale ontwikkelingscrisissen die alle gezinsleden, ieder op hun eigen manier zullen doormaken, steeds ingebed in het gezinsleven en weggaand van het oorspronkelijk gezin om een eigen gezin op te starten. In de huidige tijd worden meermaals meerdere pogingen gedaan.

De ontwikkeling van het klassieke gezin kunnen we simpel beschrijven met de voorbereiding in de verlovingstijd, trouwen, eventueel kinderen krijgen, gezin met kleine kinderen, gezin met pubers, lege nest gezin, samen of alleen oud worden en sterven. Maar wanneer we het bekijken van uit de normale gezinscrisissen verloopt het ook hier niet altijd zo rimpelloos.

Het gezin is de plaats waar ouders en kinderen hun belangrijkste ontwikkelingscrisissen meemaken. Het is de uitvalsbasis van waaruit iedereen het persoonlijke en publieke leven kan gaan leven. Het gezin, dat ergens woont en zijn eigen plek heeft op deze wereldbol, bepaalt in sterke mate de levenskwaliteit van de leden. Het gaat dan niet alleen over de economische welvaart maar ook over het psychisch welbevinden, het sociaal ingebed zijn in de maatschappij, het horen bij een persoonlijk maar ook sociaal aanvaard zingevingsysteem. De laatste jaren gaven verschillende onderzoekers ook inzicht in de invloed van het gezin op de lichamelijke gezondheid van zijn leden.

(zie mijn cursus over Gezin en Gezond leven op mijn website: www.gezondheidspsycholoog.verhoelst.com )

6° De maatschappelijke veranderingen in de samenstelling van de gezinnen in deze post moderne tijd. Het is echt puzzelen! Alles kan en alles mag, ook de invulling van de relatie kan op alle mogelijke manieren. Scheiden is toegelaten. Lesbische en homokoppels krijgen al of niet zelf gemaakte kinderen. Men verandert van geslacht om nadien te huwen en kinderen te krijgen. Ook op gebied van seksualiteit kan alles en mag alles, bijna alles. Het enige wat niet mag is incest en seksuele omgang met kinderen jonger dan 16. Maar wat dan met de relaties van kinderen onder elkaar en met de kind moeders?

De huidige gezinsvormen zijn zeer gevarieerd: samen wonen zonder te huwen, huwelijk ritueel vieren, scheiden, nieuw samengestelde gezinnen met of zonder een verscheidenheid aan kinderen van wie ze afkomstig zijn, donor kinderen, adoptie kinderen, pleegkinderen, half broers of half zussen, stief broers of stief zussen met bijkomende complexiteit van de rang in het gezin, wie is de oudste en wie is de jongste en wie woont waar en wie woont met wie. Dit zijn vaak heel complexe puzzels!

Ook de vele singels krijgen het statuut van éénpersoonsgezin. Het zijn celibatairen, mensen die nooit huwen, “verweduwden” en “gescheidenen”, met één of meer kinderen Ook bewust ongehuwde moeders (bom – moeders) worden “éénpersoonsgezinnen” genoemd. De éénoudergezinnen vormen een grote groep.

Living Apart Together (L.A.T. relaties)) vaak gekozen als samenlevingsvorm door jongeren en ouderen en de laatste tijd ook Living Together Apart (L.T.A. relaties) vaak als gevolg van het financiële onvermogen om echt alleen te gaan leven. De trend is ook gehandicapte kinderen thuis op te vangen als het enigszins kan. Daarnaast zijn er ook de gezinnen met lange nestblijvers die vandaar uit een soort ven “singleleven” leven vaak met vluchtige contacten. De cultureel gemengde gezinnen vormen op hun beurt een samenlevingsvorm met eigen spelregels afhankelijk van de culturele achtergrond van de gezinsleden. Ook de communes of gemeenschapshuizen zijn nog altijd in als overblijfsel van de jaren zestig. Het zijn niet altijd sektes, maar ook die tieren welig met heel bevreemdende relatiespelen!

Er bestaat geen groot verhaal meer hoe een gezin er moet uitzien. Elk gezin zal zelf moeten uitzoeken hoe hun samenleven vorm zal krijgen.

7° Enerzijds mag alles en kan alles in deze post moderne tijd. Te gelijkertijd wordt er een enorme klemtoon gelegd op het belang van een goede relatie, het belang van een goed gezin voor gezond en wel leven, ook voor lichamelijk gezond leven! Het is ook het beste antidepressivum. Ook de opvoeding van de kinderen wordt kritisch geëvalueerd en uitvoerig besproken in de mediawereld. Ook hier ontbreekt een groot verhaal dat houvast geeft aan de ouders en aan de kinderen. Het zijn steeds opnieuw uitdagingen maar ook steeds humanere opdrachten die bij de uitvoering meer inzicht en grotere rijpheid en wijsheid vragen.

Wanneer het gezin de beste context is voor een gezond lichaam, zoals blijkt uit studies over de impact van een goede relatie en een goed gezin op de gezondheid en de medische gevolgen van eenzaamheid; voor een gezonde belevingswereld; als basis voor een optimaal sociaal netwerk en als grond voor een zinvol leven, dan kent het gezin een bijkomende druk dat het goed van kwaliteit moet zijn..

Liefde is nu een werkwoord geworden. Er moet aan gewerkt worden om het goed te maken. Het zou wel eens kunnen dat naast veel andere factoren ook de psychotherapiewereld een invloed heeft op het stijgend aantal scheidingen. Er werd immers een belofte gedaan. Als je aan uw relatie werkt en samen meer gaat communiceren zal het beter gaan. Misschien wel, maar misschien ook niet want niet elk koppel is in staat de zwaarte van het leven van de partner mee te dragen. Ook zat in vele vormingsprogramma’s een uitgesproken emancipatorische gedachte, men moet meer opkomen voor zichzelf. Ook dit kan vaak tot een mislukking aanleiding geven. Ook de seksualiteit moet goed zijn, waar het vroeger allemaal niet mocht moet alles nu kunnen en het moet nog goed zijn ook. Goede seksualiteit is een must geworden en wanneer seks moet is er vaak een probleem met het verlangen en met het kunnen.

Het ideale gezin zoals het vaak wordt voorgesteld is mooi en aantrekkelijk maar niet zo vaak realiseerbaar. De koppels laten zich ook onder tijdsdruk zetten. Het moet nu of nooit.

De enkelvoudigheid is in de nieuw samengestelde gezinnen vaak ver te zoeken. Maar voor wie het aan kan is het vaak een boeiende uitdaging en een deugddoende verandering.

8° De invloed van de groot familie en intergenerationeel doorgeven van genen, familie stijlen en van familiegeheimen. De complexiteit van het voorouderverhaal is niet min bij nieuw samenstelde gezinnen, donor inseminatie, adoptie, pleeg kinderen en de invulling van het zich situeren in de afstamming. Slechts 84% van de vaders die naast de verlostafel staan zijn de biologische vaders bij de geboorte van een kind.

De kern van “liefste omgevers”, mooie term voor de nabestaanden, wordt soms uitgebreid door grootouders en andere voorvaders of mede afstammelingen. Van wie stammen we af, wat is het verhaal over onze voorouders? Er is zeer veel interesse voor de genealogie en dat wordt echt pas puzzelen!

In elk gezin circuleert er wel, naast de helden daden van één van de voorouders één of ander verhaal dat niet mag verteld worden maar wat iedereen weet. Beide soorten verhalen hebben vaak een nietsontziende impact op de nakomelingen. In nieuw samengestelde gezinnen kunnen vroegere conflicten de impact van deze verhalen verdoezelen of versterken.

De relaties met de grootouders (en overgrootouders) moeten herschikt worden.

9° De kwaliteit van relaties en samenleven in puzzelgezinnen De invloed van ieders geheim verhaal op het zoeken en opbouwen van eigen gezinsrelaties en de herhaalde pogingen die men soms moet doen of doet is zo evident dat we er te weinig aandacht aan besteden. Maar ook ik zal dit hier niet uitwerken omdat ik dan een heel boek zou moeten schrijven om dit in heel zijn complexiteit te illustreren.

Aansluitend bij R. Fairbairn, een Engels psychoanalyticus bespreken we nu de basisdimensies van een relatie. Dit is voor mij de invulling van het begrip “gezinsklimaat” We zullen aandacht geven aan:

– Autonomie, macht maar ook aanleunen. Soms is ruzie maken nodig. Bij de verandering van de samenstelling van het gezin veranderen ook de machtsverhoudingen

– Bij wie kan ik mijn sociaal masker afleggen en echt mezelf zijn. Kan ik terecht bij die nieuwkomers?

– Samen dromen en plannen maken kan een heel complexe puzzel worden en kunnen veel richtingen uit gaan.

– Intieme seksualiteit en wie met wie seksualiteit mag en kan beleven wordt soms een heel bedreigend kluwen. Taboe regels worden herschikt. Bloedverwantschap is niet alleen beslissend voor wie met wie seksualiteit kan en mag beleven. Ook andere en nieuwsoortige verwantschapsrelatie zijn daarbij beslissend. (Een stiefdochter mag wettelijk met haar stiefvader huwen als de eigen moeder overleden is!?).

Ook hier geef ik geen adviezen of oplossingen! Ik wil alleen met u trachten te begrijpen wat er te begrijpen is. De patiënten moeten het zelf uitzoeken onder mijn welwillende blik als psychotherapeut en hopelijk onder uw blik, welke hulpverlener u ook bent!

Machtsverdeling: Een relatie waar de vrouw of de man het altijd en overal voor het zeggen heeft en de ander onder de ‘sloef’ ligt is erg kwetsbaar voor kwaliteitsvol samenleven. Als officieel gezinshoofd is de man zogezegd altijd de baas in huis maar achter de coulissen lijkt het meer doen alsof. Vaak heeft de vrouw, zwijgend of pratend, het allemaal in handen, zeker als er kinderen zijn. Dat kan soms wel werken, maar dan stel ik me vragen over de kwaliteit van de relatie. Het is beter dat jij het op één gebied voor het zeggen hebt en op een ander hij, wisselwerking is aan te bevelen. Als de machtsverdeling fout zit is ruzie nodig. Nochtans haal je heel veel goed voelen uit het voor het zeggen hebben. Als je niets te zeggen hebt in je relatie lig je onder. Macht hebben doet veel deugd, dat geef je zomaar niet af. De andere moet dan proberen recht te staan, en met kracht zijn plaats opeisen. Ruzie is dan het spel om het machtsevenwicht in orde te krijgen. Er zijn verschillende manieren van ruzie maken: destructief, genieten van elkaar af te maken: de andere is de schuld van alle tekortkomingen of constructief als een herschikking van het gezag en de herkenning ervan.

Beiden moeten elkaar in de ogen kunnen kijken. Best zijn beiden geëmancipeerd. Maar sommigen zijn zo geëmancipeerd dat ze zich niet meer kunnen laten gaan of bij elkaar op de schoot kruipen en klein worden. Als je elkaar wilt ontmoeten, moet je jezelf uit handen kunnen en durven geven. Macht is nodig en geeft een goed zelfgevoel maar ook kunnen klein zijn en aanleunen is onmisbaar.

In puzzelgezinnen hebben we soms meerdere vaders, meerdere moeders en meerdere soorten kinderen van verschillende vaders of moeders. Wie het voor het zeggen heeft is niet onmiddellijk duidelijk en vroegere conflicten kunnen een schaduw werpen op de opgeeiste of gevraagde macht. Heeft de biologische vader of moeder het voor het zeggen of is de huidige echtgenoot drager van gezag of moet hij zwijgen? Zelfs de benoeming van die andere kan reeds veel zeggen. Een nieuwe ouder – partner kan de naam van papa of mama niet opeisen, liefst niet alhoewel het bij kleine kinderen soms spontaan gebeurt en ook goed is.

Het sociaal masker afleggen vereist vertrouwen en vertrouwelijkheid, geborgenheid en verborgenheid. Binnen het gezin moet je jezelf kunnen tonen met je kwetsbaarheid, buiten het gezin moet je kunnen doen alsof je goed leeft.

Als je te ver je masker aflegt, word je afgemaakt door de anderen. Dat zie je ook in de kinderwereld: een kind met één of andere opvallende eigenschap b.v. ros, handicap of één of andere kwetsbaarheid en de andere kinderen gaan het pesten, het moeilijk maken. Als een volwassene in het publiek zijn kwetsbare zijde toont, steekt men erin, hoe menslievend we ook zijn. Waarom doen we dat? Als iemand zijn kwetsbaarheid toont lokt dat bij ons angsten uit. Om die kwijt te geraken gaan we over tot de aanval, dat is het beste verweermiddel.

In die zin moeten mensen die gehandicapt zijn of gekwetst, meestal veel meer gewapend worden tegen de anderen. We moeten de illusie opgeven dat we lieve en zorgzame mensen zijn voor zieken, gehandicapten …. Die mensen moeten veel meer gewapend worden omdat ze moeten klaar komen met hun eigen angsten en met die van de mensen waarmee ze samenleven. Hopelijk heb je iemand in het leven waarbij je uw façade kunt verliezen, waar je de veiligheid hebt om je sociaal masker af te leggen, om te vertellen wie en wat je bent en waar je mee zit zonder dat de andere dat gaat misbruiken, ook niet op momenten van ruzie, anders is het leven te moeilijk.

Niemand verdraagt gepakt te worden op zijn geheim verhaal, als je dat doet, ben je de scheiding aan het voorbereiden. Gelijkaardig: je mag kwaad spreken over je eigen familie, maar je verdraagt het niet als je partner dat doet. Als je mee mag kwaadspreken over de schoonfamilie is het erg gesteld! Dit is een probleem in vele gezinnen: je mag kritiek hebben op je thuis, maar de ander moet eraf blijven, hoe slecht de thuis ook geweest is. Er gaan dan loyaliteiten spelen die zich tegen u keren. Dit is ook één van de oorzaken van uit de hand lopende ruzies. Men kan meer verdragen als het goed geweest is.

We moeten ook de illusie opgeven dat je alles kunt zeggen aan elkaar. Een relatie kan dat niet dragen, toch niet alle geheime verhalen. Alle geheime verhalen die aan een therapeut gezegd worden moeten niet aan de partner verteld worden, omdat de partner dat dikwijls niet aankan. Ik wens je wel toe dat je veel kwijt kan, alles, maar ik denk dat je ook veel respect moet hebben voor ieder zijn eigen geheimverhaal. Het wordt een rotsituatie als je gaat afdwingen dat alles gezegd wordt, en als er geen aanbod is van: ik zal je wel troosten als je gekwetst bent. Dit geldt in een samenleven van twee mensen, maar nog meer in een gezin met kinderen: heel veel respect en vrijblijvendheid is nodig.

We moeten het opgeven om mekaar te redden. Waarom geraken zoveel dokters en psychologen in moeilijkheden in hun leven? Ze komen uit een verhaal waar zij al speciaal kwetsbaar zijn: waarom kozen ze die job, waarom kiezen ze om mensen te helpen? Zijn we zelf mensen die affectief in de kou gezeten hebben? De beste manier om te verkrijgen dat de mensen u graag zien is anderen helpen. Als je de mensen helpt zijn ze u niet dankbaar; ze zijn zichzelf dankbaar dat ze het zo goed doen en dat is normaal. Hopelijk kun je in je relatie toch de zorg en de steun vinden, kun je het jezelf toestaan van je te laten gaan, en je te laten helpen en het samen te doen.

Al het voorgaande is ook van toepassing op de nieuwkomers in het gezin. Ook de nieuwe partners blijven best respectvol omgaan met de vorige partners en vorige ouderfiguren.

Moet alles en kan alles gezegd worden? Ik geloof het niet. Soms moet men met veel respect om het verhaal van de nieuwe partner met zijn eigen verleden heen gaan en het “weten” zeker niet opeisen.

Samen dromen en plannen maken. We komen uit verschillende gezinnen! Ieder heeft zijn eigen verlangens en droomwereld en die moet tot één verhaal verweven worden, in één toekomstplan gegoten worden. Dat is niet eenvoudig.

Er is de verliefdheid die ontmaskerd wordt. Er is de verleiding verliefd te worden op iemand anders: je kan er deugd van hebben zeker als het wederzijds is maar je moet wel uitkijken wat je er mee doet! Maar met drie leven is niet te doen! Het kan u overkomen dat je op iemand anders verliefd wordt of iemand anders op u! Je kan er deugd van hebben, maar je moet dan de energie die je er uithaalt op uw partner richten, zodanig dat je er samen deugd van hebt, dat je blij bent dat er in je leven “opkikkers” komen . Maar het kan u ook hevig storen of een aanleiding zijn om opnieuw te proberen met iemand anders.

Veel mensen krijgen ook te maken met depressiviteit! Als je de andere en het “leven” door hebt, en je moet er mee leven, dan kan je elkaar zodanig ontmaskeren dat het uit is met de pret. Een depressieve mens ziet de werkelijkheid realistischer dan de niet depressieve mens. En de “niet depressieven” doen er bloemetjes rond en maken het leven leefbaar. Er zijn experimenten die uitwijzen dat depressieve mensen de werkelijkheid veel accurater zien dan niet-depressieven. Deze experimenten hebben het over de constructieve illusie. Iemand die geen zin meer in het leven heeft ontmaskert de werkelijkheid, doorziet het spel dat gespeeld wordt, ziet hoe onzinnig alles is. Hij ontmaskert zichzelf en zakt weg in niets meer doen, in apathie, wat kan gaan tot volledige catatonie. Heel het lichaam blokkeert, het is uit met er zin in hebben, soms ten dode toe. Als men elkaar ontmaskert en het gaat te ver, wordt het samenleven niet meer te doen. Degene die te ver gaat, zakt weg, wordt triestig, en de partner gaat dan nog bij op zijn kop zitten. Als één van de twee in moeilijkheden zit is de eerste reactie van de ander gewoonlijk niet van lief zijn maar van er tegenaan te gaan.

De opdracht van het samenleven is om het leven leefbaar te maken, te verbloemen, zinnig te maken. Als je een goed zicht wilt hebben op de kwaliteit ven een relatie moet je kijken naar de manier waarop je tafelgemeenschap viert. Dat zegt heel veel over de bedgemeenschap. Is er intimiteit en aandacht voor elkaar? Of is men uitsluitend bezig met het eten? De kunst bestaat erin van sfeer te maken en intimiteit te beleven. (zie “De ontmaskering van de depressie” een tekst op mijn website).

Bij een nieuw samengesteld gezin is er vaak sprake van depressiviteit bij degene die het onderspit heeft moeten delven! Een vorige partner loslaten betekent steeds verliesverwerking en depressiviteit zit vaak heel dicht bij. Ook de kinderen moeten we best in het oog houden. Ook zij lijden onder veel verlies. Een kind dat na een scheiding van de ouders niet depressief wordt is een uitzondering. De ene krijgt gedragsproblemen, de andere zinkt weg in de stilte of wordt heel verantwoordelijk. Het omgekeerd ouderschap is een bekend begrip geworden. Het kind gaat zorg dragen voor de ouders op een subtiele mannier. Wat op het eerste gezicht prachtig is zal voor het kind zelf erg nadelig worden op lange termijn! Ofwel gaat het kind gedragsproblemen vertonen als een soort bliksemafleider: stop met ruzie maken, hier is het probleem, ik! Soms is een nieuw samengesteld gezin ook een bevrijding voor alle partijen en genieten de kinderen van de nieuwe liefste omgevers!

Seksuele intimiteit: Na de verliefdheid komt meestal, ondanks de ontmaskering, het echte houden van elkaar en de begeerte en het verlangen worden op een nieuwe manier op elkaar gericht. Kunnen vrijen met elkaar betekent o.a dat men zo’ n vertrouwen heeft in elkaar dat je de ander kunt laten binnenkomen in u of dat jij kunt penetreren! Elkaar ontmoeten in het seksueel één worden! Eros en Thanatos! We hebben allemaal het verlangen naar het één worden omdat we als kind meemaakten van één te zijn met de mens waaruit we geboren zijn. Het seksueel binnendringen heeft ook iets van dat fusionerende. Je moet goed in uw vel zitten om u op het orgastisch moment los te laten. Het is de kleine dood, het is u helemaal in de ander laten gaan. Je kan je dat alleen toestaan als je de andere vertrouwt en als je jezelf vertrouwt dat je jezelf nadien gaat herpakken. Maar er is ook de Thanatos, een vernielende gedrevenheid die de andere wil op afstand houden en soms zelfs wil vernietigen Daarom is het heel belangrijk dat je ook met jezelf in het reine komt.

Vlaamse vrouwen verklaren zich gemakkelijk frigide. Frigide ben je met twee. Vrouwen stappen dikwijls naar een therapeut of een dokter omdat ze niet klaarkomen, geen orgasme kennen, geen zin hebben … En mannen zouden bijna geen problemen hebben. Het is meestal een gezamenlijk probleem. Mannen en vrouwen zijn erg verschillend in hun seksuele begeerte en seksueel verlangen. In het begin van een relatie is de vrouw meestal uit op intimistische seks: vertellen en luisteren naar liefdesverklaringen, over het haar strelen, over de rug, de plaatsen zoeken waar het plezant is. Bij de mannen is het ergens anders te doen, coïteren, zovlug mogelijk. De vrouwen geraken dan oeverloos in nood. Sommige mannen houden dat lang vol, want mannen zijn vaak geen goede minnaars. Op dat gebied kunnen we heel veel van onze vrouwen leren als we de ruimte maken en ons laten inwijden in het minnespel. Rond 50 jaar draait dat vaak om: mannen krijgen dan vaak zin in intimistische seks, sommige vrouwen in coïterende seks. Soms geraakt men er helemaal van in de knoop: wat overkomt ons nu. Er zijn koppels die op 50 jaar pas echt in vorm geraken en orgastisch worden omdat men dan pas het verschil ontdekt!

Ik gaf vroeger ook lessen voor de verloofden begeleiding en dan vroeg ik de illusie op te geven dat de eerste keer de beste keer is. Het zou spijtig zijn dat die beste keer al voorbij is in het begin van je relatie! De eerste keren kunnen deugd doen, je kan van het knutselwerk plezier hebben, maar het echte minnespel leer je pas later. Hopelijk kun je elkaar daar de tijd voor geven. Mannen zijn meestal rechtstreeks gericht op die borsten en de vagina. Vrouwen willen dat juist niet. En de vrouwen willen ook niet direct naar die penis, integendeel.

Mannen hebben graag dat hun vrouwen hen ziet. Veel mannen leven bij de gratie van de welwillende blik van hun vrouw. Sommige scheidingen gebeuren op de verlostafel, bij de geboorte van hun eerste kind. De moeder krijgt dat kind in het oog en vergeet naar de man te kijken. Men verliest elkaar ten voordele en uiteindelijk ten nadele van het kind. Veel koppels hebben een grote nood aan elkaar graag zien, in de betekenis van gezien worden. Als men zich teveel richt op het kind, ziet men elkaar niet meer, en kan men in moeilijkheden geraken.

Een kort woord over wonen. Bij nieuw samengestelde gezinnen is het probleem soms schrijnend: wie woont waar? Co-ouderschap is soms een oplossing maar niet altijd! Elke mens, en elk kind moet zijn eigen plek vinden, een huis dat een thuis wordt als een uitvalsbasis.

Adoptie kinderen van wie het geboortehuis in een andere cultuur staat

gaan meestal op zoek naar hun “huis” en hun “ouders”.

Deze vier basisdimensies van gezinsrelaties worden meestal en vooral beleefd in een (t)huis. Wonen of de eigen plek die de mens op deze wereldbol vindt en voor zichzelf maakt. De kwaliteit van een gezinsleven en vele van de geheime verhalen hebben als context een huis, een woning en hopelijk een thuis. Het is de plaats waar het gezin hopelijk geborgenheid en verborgenheid vindt als een uitvalsbasis waar je altijd kunt naar terugkeren en tot rust en berusting kunt komen.

10° Wat met de hulpverlening voor deze puzzelgezinnen?

De belangrijkste hulp komt van de liefste omgevers

Wanneer bieden we individuele psychotherapie of gezinstherapie? Wanneer iemand zich aanbiedt voor psychotherapie is het belangrijk ruimte te maken om de belangrijkste persoon in zijn leven bij de indicatiestelling te betrekken. En indien doenbaar en opportuun het gezin als context te betrekken bij het zoekwerk. Het gezinslid met de grootste klachten is vaak niet de grootste probleemdrager. We kennen het fenomeen van het zwarte schaap (Girard) dat beladen wordt met de zonden van Israel (problemen) van het systeem en naar de woestijn (hulpverlener of kliniek) gestuurd wordt.

De gezinscontext is niet altijd, maar vaak het draagvlak voor de problemen maar ook voor de hulpverlening. Ook als men individuele psychotherapie aanbiedt aan de vrager blijft het steeds wijs de gezinscontext goed te analyseren en het gezin er eventueel bij te betrekken.

Kort overzicht van de visie van psychotherapeuten op het gezin. Ik evoceer ze hier even zonder ze te omschrijven of te bespreken. Veel leesgenot in de vele publicatie van de auteurs zelf en van de vele leerlingen!

De drie belangrijkste manieren van kijken naar het gezin sluiten dicht bij mekaar aan maar leggen steeds andere en boeiende accenten.

De structurele kijk van S. Minuchin. In het nieuw samengestelde gezin worden de coalities herschikt en worden soms akelige werelden van verschil en van vroegere relaties gebruikt in het gevecht tussen ex-partners en hun kinderen….

De gezinsloyaliteiten van Boszormenyi-Nagy. De loyaliteitsregels van geven en nemen tussen echte bloedverwanten is anders dan met kinderen en een ouder die uit een ander gezin komen. Pleegkinderen en adoptie kinderen blijven ook loyaal naar de biologische ouders toe en dit vraagt veel respect van de vervangfiguren.

De laatste jaren krijgen we vooral de invalshoek van het belang van hechting voor de gezinsleden van J. Bowlby. Veiligheid en gehechtheid, affectieve banden met ouders en kinderen in nieuw samengestelde gezinnen, bij adoptie en bij pleeggezinnen houden risico’s in maar eventueel ook nieuwe kansen.

Hoe vindt iedereen zijn plek in de puzzel.

Veilige hechting is een belangrijke voorwaarde voor relatiebekwaamheid. Wat met kinderen die onveilig gehecht zijn, die ambivalent onveilig gehecht zijn, die gedesorganiseerd onveilig gehecht zijn. Wat als de ouders ook relatie onbekwaam zijn? Hulpverleners moeten vooral geen plaatsvervangers worden maar de ruimte maken dat de oorspronkelijke relaties in de mate van het mogelijke gesaneerd worden. Een levensrevisie kan hier helpen om een andere kijk te krijgen op wat er gebeurd is in de kindertijd en in de jeugdjaren. Een emotioneel correctieve ervaring kan een uitweg bieden.

De gescheiden mensen en de nieuw samengestelde gezinnen vinden ook hun weg naar zelfhulpgroepen. Lotgenoten die elkaar ontmoeten kunnen steun bieden maar enkel op voorwaarde dat er geen collectieve klaagzang opgang komt. Ieders verhaal is een uniek en eigen verhaal! Het geheim verhaal geeft men meestal ook niet bloot in een zelfhulpgroep en maar goed ook. Maar de steun van lotgenoten kan heel waardevol zijn!

Tot slot wens ik je toe, in welke samenlevingsvorm je ook leeft, dat je veiligheid en steun vindt in het zoeken van je eigen plek in het soms heel complexe puzzel landschap van relatie spelen. Het ideaal bestaat niet maar samen kunnen we zorgdragen dat het leven zo goed en zo zinnig mogelijk geleefd wordt. Het is het gezinsklimaat dat beslissend is voor de kwaliteit van het gezinsleven en voor de kwaliteit van ieders persoonlijk leven. Elk gezinslid kan een persoonlijke bijdrage leveren in de kwaliteit van dit gezinsklimaat maar als het goed zit kunnen er velen van genieten.

Aan de hulpverleners wens ik toe dat zij schroomvol en met veel respect luisteren naar deze puzzel gezinnen. Met een activerende passiviteit kun je de gezinsleden wakker maken om hun eigen bijdrage tot het gezinsklimaat te optimaliseren.

Drs. Fons Verhoelst

Klinisch en Gezondheidspsycholoog, Seksuoloog, Filosoof en Psychoanalytisch Psychotherapeut.

Individueel en gezinspsychotherapeut in een privé praktijk in Pellenberg

Werkte zesendertig jaar in de Universitaire Ziekenhuizen K.U.Leuven en in het Medisch Centrum voor Huisartsen in Leuven

Docent in het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen in Brussel

Voordrachtgever in gans Vlaanderen

fonsverhoelst@skynet.be

www.psychotherapeut.verhoelst.com

Pellenberg 2008

copyright ©2005 – 2006 Fons Verhoelst

Biologiesering en medicalisering van de (geestelijke) gezondheidszorg

Hoe kunnen we het denken  over gezond leven humaniseren en vermenselijken!?

Niet alleen op internet maar ook in de kabinetten van artsen , psychologen, kinesisten, sociaalwerkers, verpleegkundigen, pastors, en allerlei therapeuten wordt vaak een taal gesproken, maar vooral gedacht die de mens vervreemdt van zichzelf. Zelfs onze Vereniging voor Geestelijke Gezondheidszorg laat zich verleiden tot zware pathologiesering van haar doelgroepen. Deze manier van doen verziekt onze maatschappij en herleidt het denken over gezond leven tot een ziekmakende bedoening! De kennis van deze ziektebeelden is belangrijk maar zij moeten in een bredere context geplaatst worden om mensen mekaar te helpen begrijpen in hun problematisch functioneren. Een etiket is een vernietigende verbijzondering in handen van mensen die niet begrijpen dat het maar om een mens gaat die onder vele problemen ook dit soort problematiek onder al zijn genuanceerde vormen te verwerken krijgt. Elk etiket moet terug geplaatst worden in een uniek verhaal van deze ene mens! Gelukkig onderkennen wij trends die normaliseren, humaniseren  en algemeen menselijk zijn en de levensproblematiek van mensen terug plaatsen in de context van heel de mens en rekening houden met echt geïntegreerd denken ! Het grootste falen van de gezondheidszorg zit hem in de systematische verbijzondering en vereenzelviging van de zieke met zijn ziekte! Hij wordt er als het ware mee vereenzelvigd. Hij wordt dan zijn depressie of hij wordt dan opgezadeld met een depressie waarvan hij dan moet genezen zeker , …. waar die mens misschien en wellicht ook nog wat anders is!

Folders van Vlaamse Vereniging voor Geestelijke Gezondheid:  “Psychische problemen?” www.vvgg.be

ADHD? Angststoornissen, Borderline, Dementie, Depressie, Dwangstoornissen, Eetstoornissen, Gokverslaving, Manisch Depressieve stoornis, Pesten, Postpartum depressie, Posttraumatische stress stoornis, Pathologische rouw, Schizofrenie, Slaapstoornissen, Stress, overspannenheid en burnout,… Ik kan er u nog zo enkele opnoemen zoals Paranoia, Sensitieve Beziehungswaan, Psychopathie, Hechtingsstoornis, Hysterie, Me, CVS, Fibromialgie … en nog vele syndromen en andere psychopathologische beelden!

Het gaat niet alleen over psychische problemen  maar ook over gezondheidsproblemen in het algemeen die verbijzonderd worden en zelfs gecreëerd worden om een markt van zorg en voorschrijfgedrag van medicatie te maken. Zie Jorg Blech. “De Ziektemakers. Hoe wij tot patiënt gemaakt worden”, Amsterdam. Deze wetenschapsjournalist van het Duitse weekblad Der Spiegel, pleit in zijn boek tegen de overdreven medicalisering van alles wat lichamelijk of geestelijk afwijkt van het gemiddelde en voor een minder krampachtige omgang met normale veranderingen van het lichaam. Farmaceutische firma’s en de media zadelen de nietsvermoedende sterveling bijna wekelijks met een nieuwe afwijking op. Blech stelt hoe nieuwe ziekten worden uitgevonden en verkocht aan het grote publiek. Volgens Blech worden patiëntenverenigingen door farmaceutische bedrijven gesponsord om de “bewustmakingscampagnes” te ondersteunen. Een prachtige synthese van deze problematiek vinden wij in de boekbespreking van Frans Verschueren in het Tijdschrift Uilenspiegel, Jaargang  9, nr. 4 (december 2006, januari en februari 2007). Onder de titel “De pil hebben we al, nu de kwaal nog: hoe de farmaceutische industrie haar producten aan de man brengt, bespreekt hij  het boek “Allemaal aan de medicijnen: hoe de farmaceutische industrie van iedere consument een patiënt probeert te maken” van Ray Monihan en Alan Cassels. Hij verwijst in zijn bespreking ook naar het polemisch essay van psychiater – psychotherapeut Walter Vandereycken in het Tijdschrift voor Psychiatrie onder de titel “Over bittere en vergulde pillen: psychiatrie in het licht (of de schaduw) van de farmaceutische industrie”, en in zijn boek samen met Ron van Deth “Psychiaters te koop”.

In mijn 38 jaar klinische praktijk in de Universitaire Ziekenhuizen van de K.U.Leuven, 30 jaar in het Medisch Centrum voor Huisartsen  voor Leuven en in mijn 37 jaar psychotherapeutische privé praktijk heb ik zelden of nooit een zuiver en éénduidig klinisch beeld van één van deze ziektebeelden tegen gekomen! Ik  heb nochtans als klinisch psycholoog zelf aan heel wat psychodiagnostiek gedaan en nog veel meer aan supervisie van zoveel klinisch psychologen, psychotherapeuten en dokters assistenten in hun opleiding maar ook als afgestudeerden en in hun dagelijkse praktijk( In totaal meer dan 200 stagiairs psychologen, een vijftigtal Dokters assistenten, enkele beginnende psychotherapeuten, ook uit andere disciplines,enkele collegae in hun praktijk en huisartsen in “consultation momenten”. . Naast de meer dan 12 000 supervisie uren  heb ik zelf een 35 000 psychotherapiezittingen geluisterd naar patiënten( 40′ voor een individuele zitting, een uur voor een koppelzitting en anderhalf uur voor hele gezinnen). Bij elke nieuwe  patiënt deed ik een indicatiestelling en gebruikte ik steeds één of meerder psychologische tests of vragenlijst. Vanuit deze ervaring maar ook vanuit mijn samenwerking met een veelheid van collegae op zoveel verschillende psychiatrische en algemene diensten is het mijn vaststelling dat een zuiver en éénduidig ziektebeeld of syndroom nooit voorkomt!!! Maar het is wel een gegeven dat men in een ziekenhuis of instelling de patiënt altijd benoemt met een “ziekte etiket”. Ik heb dossier kunnen inkijken van chronische en lang opgenomen psychiatrische patiënten, sommige meer dan 40 jaar!) waarbij tot mijn grote verbazing bij de opvolging van de verschillende artsen en hulpverleners letterlijk alle diagnoses, syndromen en ziekte beelden genoteerd waren in de loop van hun verblijf.  Dit kan natuurlijk ook tijden zo’n lange evolutie en door zo veel verschillende hulpverleners, maar toch!? Deze enorme vereenvoudiging in de dagelijkse praktijk is te begrijpen vanuit de enorme machteloosheid die alle hulpverleners op één of andere manier moeten verwerken zonder dat zij deze machteloosheid bewust thematiseren. In tegendeel, De houvast van het wetenschappelijk benoemen op basis dan nog van allerlei technische onderzoeken en nu ook in de “evidence based medicine” en van goed gedocumenteerde klinische protocollen geven een groot vertouwen in de praktijk. Het geeft een gevoel te weten en te kennen. Als thesis voor  deze tekst  zou ik de extreme medicalisering van de geestelijke gezondheidszorg willen toe schrijven aan de éénzijdig reductionistisch positief wetenschappelijke benadering van de mens in onze zeer goede en sterk geëvolueerde gezondheidszorg . Het is de opdracht om in een echt geïntegreerde gezondheidszorg de hele complexe mens te benaderen met een hermeneutisch en geesteswetenschappelijk model waar bij de waardevolle positief wetenschappelijke benadering geïntegreerd wordt, opgenomen wordt maar overstegen in een begrijpend verhaal van die mens zelf en baarbij aansluitend een respectvol verhaal over die mens! De liefste omgevers en de hulpverleners spreken hopelijk over hun familielid of over hun patiënt in begripvolle termen van  problemen en aandoeningen die moeten erkend en herkend worden in de context van heel het eigen verhaal van die bepaalde mens. Dit begrijpen is dan een hermeneutisch wetenschappelijke poging om de afzonderlijke problemen en aandoeningen te zien in hun samenhangen en met veel respect voor het geheime en niet vertelde verhaal van die mens. Hij alleen heeft de aanzet tot grondig weten van wat er met hem aan de hand is. De grondige en goede kennis van psychopathologie is heel belangrijk voor de hulpverlener indien de patiënt zijn verhaal niet meer kan vertellen en geen verantwoordelijkheid meer kan nemen voor zijn leven. Hij zal dan overschakelen op een ander register waarbij hij het leven van zijn patiënt in handen neemt en vanuit het psychopathologisch denken toch nog een manier van denken kan hanteren om te begrijpen wat er aan de hand is. Hij zal dan zo goed mogelijk door medicatie en eventueel andere ingrijpende technieken controle verwerven over de situatie om zo snel mogelijk de verantwoordelijkheid terug in handen te geven van de patiënt en zijn liefste omgevers. Ook deze liefste omgevers worden dan zo snel en zo goed mogelijk geïnformeerd over de “pathologie” in gewone mensentaal zodanig dat ook zij niet gaan etiketteren maar op een andere manier begrijpen wat er zich in het systeem afspeelt! Alleen in die zin kan het de moeite zijn om de mensen en het grote publiek te informeren in gewone mensentaal wat de hulpverleners inroepen om vat te krijgen op de situatie wanneer een mens zo vervreemdt van zichzelf en van de leefsituatie! Hopelijk informeert men de liefste omgevers maar ook de toekomstige patiënten in gewone mensentaal dat men de patiënt niet mag verbijzonderen tot zijn tekort, tot zijn symptomen, tot zijn pathologie. Hij is immers steeds nog zoveel meer! Maar wellicht is één of andere benoeming van de pathologie wel nuttig en noodzakelijk om met één of meerdere chemische producten te kunnen ingrijpen en opnieuw een basis te installeren die verder psychotherapeutisch werk zal mogelijk maken. De complexiteit van de meer dan 5000 psychofarmaca maken het noodzakelijk om de complexiteit van de problemen te vereenvoudigen en chemisch ingrijpen toe te laten! Eenmaal op psychotherapeutisch niveau met de patiënt kan gewerkt worden heb ik deze etiketten veel minder nodig. Ze kunnen mij soms wel helpen om gerichter te luisteren en beter te begrijpen op voorwaarde dat ik mijn patiënt daardoor niet vastpin in en op zijn problematiek en daardoor mij het werk ga bemoeilijken door stagnatie te induceren in plaats van veranderlijkheid te vergemakkelijken en mee te bewegen met de gezonde beweeglijkheid van de patiënt!. Ook de normale en gezonde veranderlijkheid van ieders lichaam zal best niet het ziekte label toegekend worden maar erkend en herkend als de gezonde ontwikkeling die best zijn gangen kan en zal gaan!

Ik zal nu in deze bijdrage verder een verhaal vertellen in de narratieve en vernieuwende stijl om te denken over het singuliere van elke mens en het unieke van zijn problematiek zonder hem vast te pinnen op etiketten die hem vervreemden van zichzelf. Ik zou niet graag hebben dat van mij of van één van mijn liefste omgevers een DSM-V diagnose in het dossier van de huisarts terecht komt dat mij dan heel mijn leven zal stigmatiseren en achtervolgen! Medicalisering en even “biologeren”  van de problematiek van mensen kan nuttig en noodzakelijk zijn voor die positief wetenschappelijke dimensie  die even een biologische benadering toelaat en houvast geeft. Maar wanneer dit de enige benadering is wordt het een bevreemdende en vervreemdende bedoening die de mens het kernmoment van zijn al of niet gezond leven afneemt: zijn verantwoordelijkheid voor zijn leven samen met zijn liefste omgevers en in zijn breder sociaal leven!!!

1°         over de verantwoordelijkheid voor uw eigen leven samen met uw liefste omgevers als het kernstuk van al of niet gezond leven.

Zingeving is een essentieel onderdeel van een geïntegreerd gedachte gezondheidszorg. Vragen over zingeving horen er bij en mogen niet uit de weg gegaan worden. Copingmechanismen, overlevingsstrategieën en psychodynamiek zijn ondergeschikt aan maar kunnen leiden tot het meest bezielende dat een mens al of niet laat en doet overleven. “Hoor ik er fundamenteel bij of niet!?” Dit is de kernvraag van een religieuze dimensie die elk mens als vraag voorgeschoteld krijgt. Het antwoord kan vele en zal vele persoonlijke invullingen krijgen. Deze invulling kan ‘antropocentrisch’ zijn, ‘theocentrisch’ of ‘ecocentrisch’ al naargelang de mens zijn leven zuiver humaan en als van deze wereld duidt. Hij kan ook verwijzen naar één of andere God of Goden. Maar hij kan het ook zien in termen van zijn ingebed zijn in de Kosmos. Gezond leven doet een mens als persoon met een bepaald lichaam, in een levensloopverhaal en in een sociale context maar hij doet het zelf. Anders is hij overgeleverd aan zijn lichaam, aan zijn geschiedenis en aan zijn sociale context en dan is hij zwaar ziek. Een mens kan heel gezond leven met een kapot lichaam, met psychische trauma’s, met beperkte sociale vaardigheden afhankelijk wat hij met dat leven doet. Met een perfect lichaam, een rimpelloos emotioneel leven en grote sociale vaardigheden kan hij roemloos ten onder gaan!

2°    over de klemtoon op de thuis en de thuiszorg en de rechten van de patiënten

De plek waar de mens als een uitvalsbasis van vertrekt om zijn leven gezond en wel te leven is zijn thuis, zijn woonst. Op deze plek woont hij en komt hij tot rust. Op deze plek kan hij hopelijk zichzelf zijn. Op deze plek heeft hij hopelijk liefste omgevers om mee samen te leven en een zorgnet uit te bouwen waarop hij steeds kan terugvallen.  Deze privé sferen zijn vaak of meestal de fundamenten voor heel veel rechten en plichten. De zelfzorg en de zorg van het familiaal systeem, soms ondersteund door de buurt, dorp of sociale instanties is de belangrijkste “gezondheidszorg”. Alle professionelen worden best terug “therapeuten” in de Griekse betekenis van het woord, dienaars, dienstknechten die dit systeem assisteren en zo weinig mogelijk de plaats innemen van dit systeem. De gebruikte taal blijft hopelijk ook de taal van het systeem waarin de patiënt leeft. De aan het systeem meestal vreemde medische taal wordt hopelijk vertaald in de taal van de gebruikers of de geholpen mensen! Het is niet het gezin van de patiënt dat zich moet aanpassen maar het zijn de “therapeuten” die zich moeten inpassen in het verhaal en de taal van het gezin!

3°      over het taalgebruik in ons communiceren over ons gezond leven, liefst in gewone mensen taal

Persoonlijk gezond leven doet de mens doorheen zijn lichaamstaal die dan overstegen wordt in het gesproken woord waarmee de persoon zichzelf duidelijk maakt in wat hij verlangt en vraagt aan de anderen. Hopelijk wordt de mens die hulp vraagt gehoord in zijn gewone mensentaal en wordt hij niet verleid om een (pseudo)wetenschappelijk jargon te gaan gebruiken om dan antwoorden te krijgen in dit zelfde jargon. Deze wetenschappelijke taal is een reductionistische taal die onder collegae heel nuttig kan zijn maar die naar patiënten meestal ongenuanceerd en  niet gerelativeerd overkomt.

4°        over de medicalisering van de gezonde levensstijl in plaats van denken in termen van het humanisering van ons leven

Gezonde levensstijl is de wijze waarop een mens zijn dagen, zijn weken, zijn maanden, zijn jaren en heel zijn leven organiseert en programmeert in het zinnig ergens naartoe leven. Om dit goed te doen zal hij zorg opnemen voor zijn lichaam, voor zijn belevingswereld en voor zijn sociaal leven. Maar het belangrijkste zal best het belangrijkste blijven. Hopelijk wordt het jong, mooi en gezond houden van het lichaam niet het levensdoel. Dit zou pervers zijn want het lichaam is maar middel tot. Wanneer in de huidige tijd heel het leven dreigt gemedicaliseerd en gebiologeerd te worden dan  lopen we het risico een pervertering van het leven in de hand te werken. Er moet dan gevast, ‘gediëet’ en gereinigd  worden niet zoals vroeger voor hogere doelen maar om het gezonde lichaam zelf  en het lang leven als ultiem doel.. Dit is van in het begin een verloren en zinloze strijd tenzij het onmiddellijk overstegen wordt in een gezond leven op een persoonlijk en zinvol niveau! Een gemedicaliseerde gezonde levensstijl die zich reduceert tot niet roken, niet drinken, gezonde voeding, gezonde lucht, veel bewegen, zich regelmatig laten onderzoeken, en zich laten inenten voor de komende griep, twee maal per jaar uw tanden laten contoleren… is op zich een erg geriskeerde aangelegenheid. Hoe belangrijk deze zorgen ook zijn in hun eenzijdigheid worden ze een ziekmakende en mens vervreemdende bezigheid. Een gezonde levensstijl overstijgt dit allemaal in een bezig zijn met zin in drie betekenissen van het woord: zin en waarden nastreven in zijn leven, een zin en richting in zijn leven vinden m.a.w. er een éénheid in krijgen, en er zin in hebben, goesting in hebben.

5°       over de psychiatriesering van onze maatschappij in plaats van het sociale leven te verhelderen met hoopvolheid en als een constructieve illusie, maar wel een illusie of niet!?

In de psychiatrische benadering van de mens beperken de psychopathologen zich niet meer tot het benoemen en vat krijgen op de persoonlijke psychopathologie van de patiënten maar ze betrekken alle menselijke dimensie bij de “pathologiesering”, het lichaam en vooral de hersenen, heel de belevingswereld, maar ook zijn sociale context. Ze beperken zich niet tot de “privé sociale context” maar de ganse cultuur tot het mensdom toe worden als dusdanig geëtiketteerd . Men spreekt dan onder andere over “borderlinisering” van de maatschappij…. Gezond leven is het leven humaniseren en leefbaar maken. Een begrip dat ons hierbij helpt is de “constructieve illusie” waarbij de brute natuur cultuur wordt en waarbij schoonheid en creativiteit het biologische niveau overstijgen ondanks alle tekorten !

6°     over de invloed van de farmaceutische industrie!?

De inbreng van de psychofarmaca is ingrijpend en heilzaam geweest. Het heeft de hulpverlening zeer veel goed gedaan maar heeft ook heel veel onheil met zich meegebracht! Heel veel nieuwe ziekte entiteiten werden benoemd en geprezen in functie van de psychofarmacamarkt. De therapieprotocollen en behandelingsrichtlijnen worden meestal gedicteerd door de industrie